Innovatie als sleutel voor brede welvaart en de economie van de toekomst

22/11/2024 – In zijn onlangs gepubliceerde rapport 'The future of European competitiveness' roept Mario Draghi op tot ingrijpende keuzes om Europa innovatiever, productiever en competitiever te maken. Dit onderwerp staat ook centraal tijdens de Policy Primer op 4 december, waar Marcel Levi (voorzitter NWO) zijn visie deelt op de economie van de toekomst en bespreekt hoe Nederland zijn concurrentiepositie kan versterken. In aanloop naar dit event geeft hij alvast een voorproefje. 

Hoe ziet u het spanningsveld tussen politiek gericht op de korte termijn en de noodzaak voor langetermijnbeleid op gebied van innovatie?

Levi: ”Dat spanningsveld herken ik zeker. Investeringen in kennis en innovatie volgen een ander economisch ritme dan reguliere investeringen. Ze renderen pas na enige tijd en worden tussentijds vaak beschouwd als kostenpost. Bestaande economische modellen houden ook niet voldoende rekening met deze dynamiek, waardoor een eventueel rendement soms niet wordt toegeschreven aan de investering. Terwijl studies keer op keer aantonen dat investeringen in onderzoek gemiddeld 5-10 procent rendement opleveren. Dat dit onvoldoende wordt erkend en pas op langere termijn zichtbaar wordt, is een uitdaging die vraagt om een heldere en consistente boodschap. Het is belangrijk die boodschap te blijven herhalen en consequent te onderbouwen met voorbeelden van wetenschappelijke impact.”

Welke stappen moet Nederland nú nemen om de innovatiekracht te versterken en te concurreren met grootmachten als de VS en China?

Levi: “We moeten focussen op sectoren waarin we traditioneel sterk zijn, zoals toegepaste fysica, fotonica, biotech en agrotech. Dat vraagt om strategische investeringen en duidelijke prioriteiten. Kijk naar ARCNL, een samenwerking tussen NWO en ASML, waar aan de lithografiemachine van de toekomst wordt gewerkt. De overheid moet belemmeringen wegnemen en innovatie stimuleren. Onze biotechsector heeft bijvoorbeeld te maken met strengere nationale wetgeving op het gebied van patiëntenonderzoek, wat ons innovatievermogen beperkt.” Toch is Levi optimistisch: “Europa levert nog steeds 25% van de wereldwijde wetenschappelijke output, terwijl slechts 5% van de wereldbevolking op ons continent leeft. Om deze positie te handhaven, is het wel belangrijk dat de kwaliteit van onderzoek op peil blijft. Hij voegt toe: “De filosofie van pieken op een hoogvlakte spreekt mij aan. Het is belangrijk dat we uitstekende universiteiten hebben die mensen op hoog niveau opleiden. Tegelijkertijd moeten we pieken op een paar onderwerpen.” Verder stelt Levi dat we ons zo snel mogelijk moeten richten op meer Europese samenwerking. “Nederland en Europa hebben diverse kennisagenda’s opgesteld om maatschappelijke en wetenschappelijke uitdagingen aan te gaan, maar hier liggen nog veel meer kansen.”

Conclusie

Nederland heeft de kracht en potentie om wereldwijd concurrerend te blijven en vorm te geven aan de economie van de toekomst. Levi benadrukt strategische investeringen in al bestaande sterke sectoren en het wegnemen van bureaucratie. Om dit te bereiken is nauwe samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijven cruciaal.