Korte termijn lastenverlichting of investeren in lange termijn verdienmogen?

21/10/2024 – Met Prinsjesdag achter de rug en de behandeling van de begroting Economische Zaken 2025 afgelopen week, wordt de kabinetsinzet voor het bedrijfsleven- en innovatieklimaat steeds duidelijker.

De plannen van Minister Beljaarts (EZ) staan in het teken van lastenverlichting en het creëren van een aantrekkelijk en stabiel bedrijfslevenklimaat. Zo werkt de Minister aan een Pact Ondernemersakkoord om samen met ondernemers knelpunten aan te pakken. Tegelijkertijd wordt er echter flink bezuinigd op investeringen in innovatie, onderzoek en wetenschap. Deze bezuinigingen vormen op de lange termijn een risico. Het staat op gespannen voet met de kabinetsambitie om als Nederland tot de top-5 meest concurrerende landen te behoren. Nederland is recent gedaald van de 5e naar de 9e plek (Bron: IMD, World Competitiveness Ranking 2024).

Vanuit de Tweede Kamer klonk tijdens de begrotingsbehandeling EZ dan ook een duidelijke boodschap: ons concurrentievermogen staat onder druk. Waar de coalitie zich met name richtte op bedrijven meer ademruimte geven (lastenverlichting, regeldrukvermindering), legde de oppositie sterk de nadruk op het terugdraaien van de bezuinigingen op innovatie, onderzoek en wetenschap als belangrijkste sleutel om ons concurrentievermogen te versterken. Draghi onderschrijft dit in zijn recente rapport.

Wat betekent dit voor de toekomst?

Zijn de bezuinigingen op innovatie en wetenschap wel te rijmen met de ambitie om wereldwijd een koppositie te behouden? De antwoorden van de minister leken niet al deze zorgen weg te nemen, wat de vraag oproept: kan Nederland in een wereld die steeds competitiever wordt, zich nog veroorloven om cruciale lange termijn-investeringen terug te schroeven?

Daarnaast hebben we te maken met toenemende geopolitieke spanningen, schaarste en dalende arbeidsproductiviteit (CBS, 2024). De noodzaak en politieke druk om scherpe keuzes te maken en de roep om versterking van onze strategische autonomie neemt dan ook toe. Wat voor soort bedrijvigheid en regionale ecosystemen gaat het kabinet stimuleren? Dit zal blijken uit de nog te verwachten visie op de economische en ruimtelijke structuur en de vernieuwing van het topsectorenbeleid. Blijft dit bij holle frases of voegt het kabinet daad bij het woord om scherpe keuzes te maken?

Eén ding is zeker: het debat over ons concurrentievermogen is relevanter dan ooit. Nederland staat op een kruispunt. Kiezen we voor lastenverlichting op korte termijn of investeren we in de toekomst in een steeds competitievere wereld?