De keuzestress van Nederland en Europa

05/12/2024 – Op 4 december organiseerde Considerati in samenwerking met TNO de jaarlijkse Policy Primer. Deze editie stond, onder andere door het Draghi-rapport, de verkiezingsuitslag in de VS en de nieuwe Europese Commissie, in het teken van de economie van de toekomst en waar Nederland op moet inzetten om scherpe langetermijnkeuzes te maken. 

Kiezen is verliezen 

De noodzaak voor deze keuzes is helder. “Als Europa blijft doen wat ze altijd deed, riskeren we onze welvaart, welzijn en waarden,” schreef Mario Draghi in zijn Competitiveness rapport. Hij pleit voor een radicale verandering in denken. Kiezen voor de economie en samenleving van morgen betekent ook kiezen wat we niet meer willen doen. Ik noem in dat kader een drietal dilemma’s: 

1. Politieke korte termijn 
   Populariteit op korte termijn lijkt ten koste te gaan van langetermijninvesteringen in het verdienvermogen. Kan Nederland in het huidige versnipperde politieke klimaat nog toekomstgerichte keuzes maken? Is er ruimte voor innovatiebeleid als politici worden afgerekend op kortetermijnbeslissingen en kiezers steeds beweeglijker worden? 
2. Blik naar binnen 
   Terwijl politiek en samenleving meer naar binnen gericht zijn, vereisen internationale spanningen (zoals Oekraïne, NAVO en migratie) juist meer Europese samenwerking. Dit geldt voor de Nederlandse inzet, zoals de gewenste ‘opt-outs’, maar is een bredere trend die in meer Europese landen speelt. 
3. Vormgeving interne markt 
   Het dilemma rondom de interne markt: hoe kan Europa grote bedrijven ondersteunen zodat ze wereldwijd concurreren, terwijl er ook ruimte blijft voor nieuwkomers en toekomstige kampioenen? 

Vastlopen systeem 

Nederland heeft alles in huis: een sterke kennissector, innovatieve bedrijven en een toegankelijke overheid. Toch loopt de ambitie vaak vast in het systeem: eindeloze overleggen, complexe coalities en regelgeving die ooit om goede redenen is ingesteld, maar nu vernieuwing belemmert.  

Start-ups, scale-ups en ondernemers staan voor een moeilijke keuze: strijden voor aanpassing van het systeem of uitwijken naar de VS, het VK of Azië. Hoeveel tijd en geld kost het om te wachten op betere regelgeving? En kunnen we vertrouwen dat een volgend kabinet of de Europese Commissie zich aan gemaakte afspraken houdt?  

Trump & Musk 

In Nederland kijken we met enige spanning en – toch ook - gezonde interesse naar wat Trump met Musk gaat bereiken om dat ‘systeem’ te simplificeren. Ik geloof niet dat de overheid als een onderneming gerund kan worden. Daarvoor dient zij te veel verschillende belangen af te wegen. Maar toch, voor die radicale verandering is het een interessant gedachtenexperiment. En als het ze in de VS lukt, dreigt dat Europa nog verder achter te zetten… 

De keuzes van morgen 

Als adviesbureau zien we de verzuchtingen en frustraties van bedrijven en vernieuwers. Net als de pogingen van overheden – en mogelijk dit kabinet – om het tij te keren. Considerati helpt bedrijven en organisaties die impact willen maken met vernieuwing en verandering. We helpen hen hun weg te vinden in dat systeem en de belangen daarbinnen. Wij helpen hun stem te organiseren en hun bijdrage aan de toekomst van Nederland zichtbaar te maken. Zodat de keuzes voor morgen ook vandaag tot populariteit leiden.  

Met de Policy Primer bundelen we inzichten en verbinden we spelers die samen de toekomst vormgeven. Maar laten we eerlijk zijn: vaak is het preaching to the choir. Daarom mijn oproep om verbinding te maken met de buitenwereld met hun eigen zorgen en prioriteiten. Die wereld moet immers ook meekomen bij de keuzes die voor ons liggen.