“De haperende innovatieketen is mijn grootste zorg”

29/11/2024 – In zijn onlangs gepubliceerde rapport 'The future of European competitiveness 'roept Mario Draghi op tot ingrijpende keuzes om Europa innovatiever, productiever en competitiever te maken. Dit onderwerp staat centraal tijdens de Policy Primer 2024, georganiseerd door Considerati i.s.m. TNO. Op 4 december zal TNO-CEO Tjark Tjin-A-Tsoi daar zijn visie delen over hoe we vandaag kunnen bouwen aan de economie van de toekomst. Hij geeft hier alvast een voorproefje. 

Wat kan Nederland doen om de innovatiekracht te versterken en te concurreren met grootmachten als de VS en China?  

We moeten in Nederland en Europa een krachtige koerswijziging doorvoeren en onze economie vernieuwen en concurrentiepositie te versterken. Dat gaat niet vanzelf. Na decennia van welvaart en vrede is het moeilijk in te zien dat verandering noodzakelijk is. Een sterke en innovatieve economie is cruciaal voor onze toekomstige welvaart. 

Om onze concurrentiekracht te vergroten, moeten we onze afhankelijkheden verminderen door zelf innovatieve producten en diensten te creëren. Het is niet voldoende om alleen in te kopen uit het buitenland, wat ons volledig afhankelijk maakt. Dit betekent niet dat we complete waardeketens naar Europa moeten halen. Wel kunnen we strategische onderlinge afhankelijkheden creëren. ASML is hier een goed voorbeeld van. Hoewel dit bedrijf slechts een kleine schakel is in de halfgeleiderwaardeketen, speelt het een sleutelrol en zijn anderen afhankelijk van hen. Het bedrijf heeft daarmee een ’control point’ in handen: een onmisbare schakel in een waardeketen." 

Hoe creëren we meer van dit soort control points?  

Door in te zetten op onze sterke punten in waardeketens en technologieën. De Nationale Technologie Strategie, is een goed uitgangspunt met focus op bijvoorbeeld geïntegreerde fotonica, quantum en de halfgeleidertechnologieën. Daarnaast zijn investeringen in technische en andere infrastructuur, zoals wegen, scholen, woningen en energienetten, noodzakelijk. Nederland kampt momenteel met diverse vormen van congestie die innovatie belemmeren. 

Voor de noodzakelijke investeringen kijk ik niet alleen naar de overheid, maar ook naar venture capital, private equity en pensioenfondsen. Een aanzienlijk deel van het maatschappelijk kapitaal, ongeveer 1,6 biljoen euro, wordt beheerd door pensioenfondsen. Deze partijen kunnen een grotere rol spelen in de financiering van de innovatieketen." 

Je zegt dat de innovatieketen hapert, wat scheelt eraan? 

Kort gezegd: Nederland blinkt uit in kennis, maar mist de daadkracht voor innovatie. Veel mensen denken dat als je maar genoeg uitgeeft aan onderwijs en onderzoek, de innovaties vanzelf volgen. Maar met een goed idee of een nieuwe startup ben je er nog niet. Om daarmee nieuw en duurzaam verdienvermogen te creëren, moet je met zo’n idee wereldwijd kunnen concurreren. Daarom is het van belang dat de hele innovatieketen écht op gang komt: van fundamenteel onderzoek, naar toegepast onderzoek en valorisatie, naar succesvolle lancering van bedrijven die groeien, banen en welvaart creëren, en impact maken. 

Conclusie 

Twintig jaar geleden constateerden we in Nederland dat we achterliepen met onze startups. Nu hebben we veel startups, maar is de uitdaging ze te laten doorgroeien tot de tech-kampioenen van de toekomst. Er is nog een lange weg te gaan om de cultuur en infrastructuur te creëren die daarvoor nodig is. Mario Draghi merkt op dat van de 50 meest vooraanstaande technologiebedrijven ter wereld er slechts vier uit de EU komen, waarvan één ASML is. Om dat aantal te verhogen, is meer consistent langetermijn innovatiebeleid nodig.