EU-voorzitterschap: Polen aan zet

11/12/2024 – Het stokje van het roterende voorzitterschap van de Raad van de EU zal aankomende januari overgedragen worden van Hongarije aan Polen. In de eerste helft van 2025 zal Polen zeggenschap hebben over wat er op de agenda van de Raad wordt gezet. De wisseling van het voorzitterschap van de Raad van de EU: wat kan er verwacht worden van de Poolse agenda?

De Raad speelt een essentiële rol in de gewone wetgevingsprocedure van de EU, met de macht om voorstellen te vertragen of te versnellen. Het roterende voorzitterschap is naast agendasetting ook verantwoordelijk voor de representatie richting andere EU-instituties, zoals het Europees Parlement en de Commissie. Het is daarom van belang dat het voorzitterschap naast nationale interesses ook kan inspelen op de posities van de andere instituties, om zo effectief te zijn.

De agenda opstellen 

In de afgelopen maanden zijn Poolse vertegenwoordigers langs verschillende instituties en evenementen gegaan om de prioriteiten van het voorzitterschap af te bakenen. Tijdens een overleg van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het naderende Poolse voorzitterschap benadrukte staatssecretaris Sobkowiak-Czarnecka dat de nadruk voor het voorzitterschap op zekerheid en veiligheid in den brede zal liggen. Deze houding kan o.a. verklaard worden door de tweede termijn van Trump, de focus van Von der Leyen II op het verbeteren van het Europese concurrentievermogen, en het verbeteren van cyberveiligheid en klimaatbestendigheid. Dit lijkt een interessante koerswijziging te zijn in vergelijking met voorganger Hongarije, waar minder de nadruk lag op het creëren van stabiliteit en rust. 

Wat betekent het voor de Tech sector en digitaal beleid? 

Het Poolse voorzitterschap loopt parallel met de eerste maanden van Commissaris Henna Virkkunen, uitvoerend vicepresident van Tech Soevereiniteit. Daarom komt het niet geheel als verrassing dat Polen de nadruk zal leggen op veiligheid, weerbaarheid en concurrentievermogen. Het verlangen naar stabiliteit en veiligheid komt terug in het digitale plan van het Poolse voorzitterschap, met een focus op cyberveiligheid, AI en andere digitale technologieën, en het creëren van consistentie en implementatie van digitale regelgeving. De telecomsector, digitale infrastructuur en cyberbeveiligingsbedrijven, het MKB en start-ups op het gebied van opkomende technologieën moeten in het bijzonder waakzaam blijven nu Polen zich in gaat zetten op de aangekondigde Digital Network Act, een voortgangsrapport van de EU Cyber Security Act aan te nemen in het tweede kwartaal van 2025 en een aanbeveling van de Raad over een gecoördineerde reactie op grootschalige cyberincidenten en -crises. 

Economische veiligheid strategie 

In de nasleep van het langverwachte Draghi rapport lijkt het Poolse voorzitterschap de zorgen over de economische veiligheid van de EU te delen. Het heroverwegen van het beleid rondom buitenlandse investeringen is essentieel om Europese economieën en industrieën veilig te stellen in het huidige geopolitieke klimaat. Ondanks dat de positie van de Commissie op dit exacte thema nog niet bekend is, lijkt het wel te passen in de bredere economische veiligheidsstrategie waar Von der Leyen zich hard voor lijkt te maken. Kwetsbare actoren zoals de semiconductor industrie en AI zullen hierin een belangrijke rol in spelen.  

Opstartfase

Al met al hoeven belanghebbenden uit relevante sectoren in de eerste zes maanden van 2025 niet veel beleidsveranderingen of doorbraken op wetgevingsgebied te verwachten. Het Poolse voorzitterschap komt gelijktijdig met het starten van een nieuwe Commissie die tijd nodig zal hebben om zich te installeren in haar rol en wetgevingsvoorstellen te doen. Dit kan pas na grondige achtergrondstudies en samenwerkingen met stakeholders. Ook is het belangrijk om te onthouden dat het voorzitterschap roteert op basis van een trio-systeem, waar elke 6 maanden een andere lidstaat het voorzitterschap overneemt. Na Polen zullen Denemarken en Cyprus aan de beurt zijn, waaruit nog moet blijken of de Poolse agenda wordt voortgezet.