NDS: meer grip op de digitale overheid

26-06-2025 De noodzaak tot verandering binnen de digitale overheid is vaak benoemd, maar concrete stappen bleven uit. Onder het motto 'centraal afspreken, federatief inrichten' publiceerde het Ministerie van BZK vorige week de langverwachte Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), waarmee de overheid concrete doelen stelt om die verandering wél in gang te zetten. 

De wens van voormalig Staatssecretaris Digitalisering Zsolt Szabó was duidelijk: minder versnippering in digitaal beleid, en meer werken vanuit één visie. Meer dan 9 maanden sprak hij met betrokken partijen om gezamenlijk toe te werken naar het zogehete ‘Huis van Thorbecke’. Door de val van het kabinet dreigde de NDS de eindstreep niet te halen, maar deze werd toch op vrijdag 4 juli gepubliceerd. Officieel ondertekend door zijn vervanger, maar duidelijk geregisseerd en geproduceerd door Szabó zelf. 

De overheid stuurt, samen met anderen 

Concrete doelen en acties die aan bod komen in de NDS hebben betrekking op o.a. cloud, data en AI. Zo werkt het demissionaire kabinet de komende periode bijvoorbeeld aan een hoogwaardige AI-infrastructuur, een soevereine cloud en een personeelsstrategie voor digitalisering voor ambtenaren. Opvallend daarbij is in ieder geval de zoektocht naar meer centrale regie aan de ene kant ("de toekomst is digitaal en de ontwikkeling van digitalisering kan niet zonder gerichte centrale regie"), en meer ruimte voor input van experts en mede-overheden aan de andere kant - o.a. terug te zien in het opzetten van een NDS-raad. Meer aansturen dus, maar ook meer samenwerken. 

Regie, maar niet op alle digitaliseringsdossiers 

Wat Szabó met de NDS voor elkaar heeft gekregen is bewonderenswaardig en doet recht aan wat anderen zijn 'levenswerk' noemen. Tegelijkertijd heeft de focus op de NDS er mogelijk voor gezorgd dat er minder ruimte was binnen het Kabinet Schoof voor andere digitaliseringsthema's. De NDS vormt, samen met de Strategie Digitale Economie en de Nederlandse Cybersecurity Strategie namelijk het fundament voor het digitaliseringsbeleid van het demissionaire kabinet. Vraag die hierbij rijst: hoe zit het met de digitale samenleving? Net zoals thema's die aan bod komen in de NDS, hebben ook dossiers als desinformatie, mediageletterheid en digitale inclusie de potentie om te versnipperen. Zeker bij gebrek aan regie vanuit één ministerie. 

Hoe nu verder? 

De komende periode gaat het demissionaire kabinet aan de slag met de implementatie van de NDS. Op 29 september krijgt de Tweede Kamer tijdens het notaoverleg de mogelijkheid om vragen te stellen - en weten we mogelijk meer over hoe nu verder. Maar het fundament voor beter digitaal overheidsbeleid is in ieder geval gelegd.