Iskander de Bruycker: “ook vernieuwers, jonge bedrijven die aan de maatschappelijke transities werken, kunnen veel invloed hebben”

26/11/2024 – Rogier van Keulen, Director Public Affairs bij Considerati, sprak met Iskander de Bruycker, Associate Professor EU politics & Policy aan de Universiteit Maastricht. Iskander doet onderzoek naar de relatie tussen burger, beleid en lobbygroepen.   

In het interview geeft Iskander soms verrassende inzichten in wat lobbyen de samenleving oplevert, wat er niet goed gaat en welke rol Public Affairs kantoren hierin kunnen spelen.  

De Bruycker gaat ook in op de invloed van het bedrijfsleven en de vraag hoe nieuwkomers zichzelf een plek kunnen verwerven in het lobbylandschap: leggen zij het per definitie af tegen de gevestigde orde, of kunnen ze winnen? Hij geeft daarna zijn visie op de ontwikkeling van het Public Affairs vakgebied: wat de grootste verandering in de afgelopen 20 jaar en wat geeft in de toekomst de doorslag? 

Er is in de publieke opinie veel kritiek op lobbyisten. Hoe verklaar je dat, wat levert lobbyen de maatschappij eigenlijk op en wat gaat er mis? 

Er is in de publieke opinie veel aandacht voor excessen, zoals Qatar-gate, wat niet om lobbyen gaat. Lobbyen heeft zeker waarde voor de samenleving, het kan zorgen voor verbinding tussen burgers en beleidsmakers, het is een belangrijke aanvulling op de indirecte democratie.  

En wat gaat er vanuit maatschappelijk perspectief niet goed?  

Er is veel aandacht voor transparantie, maar dat gaat het probleem niet oplossen. Het echte probleem is dat er ‘ongeziene belangen’ zijn, van groepen die zich niet hebben verenigd, die niet de financiële middelen hebben en die daarom niet lobbyen. Zo worden de sterkste steeds sterker en de zwakken zwakker. 

Hoe kan deze ongelijkheid worden verkleind en welke rol kunnen kantoren zoals Considerati hierin spelen? 

Considerati’s initiatief om kosteloos trainingen belangenbehartiging aan kleinere bedrijven aan te bieden, is heel mooi. Een goede andere route is het detacheren van medewerkers bij de burgerbeweging. Verder pleit ik voor samenwerking tussen Public Affairs kantoren in beroepsorganisaties zoals de BVPA. Door samen op te trekken, kunnen kantoren impact maken en een maatschappelijke bijdrage leveren aan een eerlijke lobby. Tot slot is het voor bedrijven essentieel om vanuit hun kernmissie een maatschappelijke bijdrage te leveren.  

Klopt het beeld in de publieke opinie dat grote bedrijven meer lobbykracht en invloed hebben? 

Bedrijven die zich de beste kantoren en de beste mensen kunnen veroorloven, hebben een voordeel ten opzichte van de groepen die geen stem hebben. Toch klopt het beeld dat (grote) bedrijven de meeste invloed hebben vaak niet. Uit onderzoek blijkt dat in veel gevallen ngo's en de burgerbeweging even invloedrijk of zelfs invloedrijker zijn dan bedrijven.  

Jonge, innovatieve bedrijven moeten hun belangenbehartiging vaak nog opbouwen. Is dat een risico voor de maatschappelijke transities (energie, landbouw etc.), waarvoor juist innovatie nodig is? 

Deze bedrijven staan soms tegenover de gevestigde orde en dat is zeker een uitdaging. Toch kunnen zij met kleine investeringen ver komen, door de publieke opinie en politici aan hun kant te krijgen. Zij kunnen met hun maatschappelijke bijdrage een hefboom creëren, een golf van vernieuwing, waarmee ze veel invloed kunnen uitoefenen.  

Als een onderwerp eenmaal gepolitiseerd is, als er voor- en tegenstanders zijn, is dat moeilijk te veranderen. Dit heeft een bedrijf als Getir meegemaakt.  

Je zei al dat het belangrijker is geworden dat bedrijven een maatschappelijke bijdrage leveren. Wat is de belangrijkste verandering in het Public Affairs vakgebied de laatste 20 jaar? 

De aanpak is veel professioneler geworden, systematischer, gestructureerder, meer evidence based. Er zijn draaiboeken ontwikkeld en standard operating procedures. Twintig jaar geleden waren organisaties op zoek naar de beste aanpak, nu hebben ze veel meer houvast. 

Dat herken ik zeker wat betreft de middelen, zoals een stakeholderanalyse. Maar wat betreft de lobbystrategie is mijn ervaring juist dat deze er elke keer anders uitziet. Je kunt een lobbystrategie toch niet steeds herhalen? 

Dat klopt zeker, de case en de context is elke keer anders en vraagt om een andere aanpak. De belangrijkste competentie voor lobbyisten is empathie, in het hoofd kruipen van politici, andere stakeholders en van tegenstanders. Dat geldt ook voor het contact met klanten, het is belangrijk om te luisteren en aan te voelen wat zij nodig hebben.  

Kun je een tipje van de sluier oplichten over het door jou geleide onderzoek (‘VIDI-project’)? Klopt de hypothese dat dat lobbyisten met hetzelfde socio-demografisch profiel (geslacht, land van herkomst) betere toegang hebben tot Europarlementariërs? 

De pilot laat zien dat overeenkomsten tussen lobbyteams en Europarlementariërs wat betreft geslacht en land van herkomst de kans op toegang vergroten. Lobbyteams met meer vrouwen hebben meer kans op meetings, zolang de teams voor maximaal 60% uit vrouwen bestaan. Teams met meer lobbyisten uit nieuwe Lidstaten hebben juist minder kans op toegang in vergelijking met lobbyisten van West- en Noord-Europese afkomst. 

Dit is een subtiele bevestiging van de ‘similarity attraction theory’. Europarlementariërs maken vaker afspraken met lobbyteams met minstens één lobbyist van hetzelfde geslacht, en met lobbyteams uit dezelfde (categorie) Lidstaten. De kans op een afspraak wordt niet veel groter als lobbyteams meer dan één lobbyist met dezelfde achtergrond als de Europarlementariër hebben, want er is dan al een ‘match’ wat betreft de achtergrond.