De nieuwe economie in het hoofdlijnenakkoord ‘Hoop, lef & trots’

16/05/2024 - Het hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB is gepubliceerd, met de titel 'Hoop, lef en trots'. Daarmee ligt er een eerste fundament voor de kabinetsperiode 2024-2028. Het nieuwe kabinet zal deze hoofdlijnen verder concreet invullen. Wij legden het huidige akkoord alvast langs de meetlat van de ‘nieuwe economie’. Kiest het aankomende kabinet voor investeren of korte termijn uitgaven? 

De afspraken uit het hoofdlijnenakkoord worden nog verder uitgewerkt, maar de rechts-liberale kleur is duidelijk. Het akkoord reflecteert de identiteit van alle partijen: houvast en steun voor 'hardwerkende Nederlanders', middeninkomens, ondernemers en mensen in de knel. Met een strenge aanpak op asiel, meer ruimte voor landbouw en visserij, een sterkere rechtspositie van burgers en bescherming tegen criminaliteit en terreur.   

Lange termijn investeringen 

De waardering voor bedrijven, versteviging van het vestigingsklimaat en investeringen in innovatie worden expliciet genoemd. Wel kijken de partijen erg kritisch naar studie- en kennismigratie, met aanscherping van de kennismigrantenregeling en beperkingen voor internationale studenten in het Hoger Onderwijs. Het resterende budget voor het National Groeifonds wordt definitief geschrapt en het wetenschapsfonds en sectorplannen voor het Hoger Onderwijs verlaagd. 

Digitalisering onder ‘Goed Bestuur’ 

Over digitalisering staat vrij weinig in het akkoord, mogelijk volgt dat in de uitwerking. Met de plaatsing van de digitaliseringsparagraaf onder het hoofdstuk 'goed bestuur' (met nadruk op risico's van AI, desinformatie en de versterking kennis digitaal binnen overheid) vermoeden we dat een mogelijk bewindspersoon Digitale Zaken onder BZK zal blijven. Daarnaast opvallend: er wordt door ook veel nadruk gelegd op (digitale) veiligheid, waarmee privacy in toekomstige discussies mogelijk het onderspit zal delven. 

Wel hebben de partijen aandacht voor de versterking van digitale infrastructuur, met een ‘coördinerend minister’ die regie voert op de ruimtelijke ordening en economische structuur van Nederland.  

Rol Nederland in Europa 

Met de komst van een nieuwe Europese Commissie wordt ook de opstelling van het nieuwe kabinet in Europa interessant. De huidige partijen beloven een constructieve houding, maar staan kritisch tegenover verdere uitbreiding van de EU en schrijven zich in te zetten voor behoud van nationale soevereiniteit. Dat laatste punt zal, met het oog op een mogelijke inzet op radicale veranderingen in de Europese interne markt nog voor discussies zorgen in Brussel. 

Vervolgproces 

Woensdag volgt een debat in de Tweede Kamer. Aan het einde van het debat zal Van Zwol worden aangesteld als formateur (maar, hij is niet de beoogd premier). Dan start ook de zoektocht naar bewindspersonen en de premier. Als alles goed gaat, staat een nieuw kabinet naar verwachting voor het zomerreces op het bordes. Zij gaan vervolgens verder invulling geven aan de uitvoering van het hoofdlijnenakkoord. Dat resultaat wordt mogelijk nog voor Prinsjesdag gepubliceerd.