Visiestukken VVD & GL-PvdA:

27/05/2025 - In aanloop naar het partijcongres op 21 juni publiceerde Groenlinks-PvdA onlangs haar visiestuk op de toekomst van Nederland, en ook de VVD kwam dit jaar al met 3 visiestukken. Ondertussen zakt regeringspartij PVV in de peilingen en is de ontevredenheid over het kabinet in 10 jaar niet zo laag is geweest. Hoewel het kabinet de Voorjaarsnota heeft overleefd, blijft de vraag in hoeverre dit kabinet op lange termijn standhoudt. Beide partijen lijken met hun visiestukken hierop voor te sorteren. Indien het kabinet valt, zal, op basis van de huidige peilingen, een samenwerking tussen de VVD en GL-PvdA haast onvermijdelijk zijn. Daarom rijst de vraag: hoe verhouden de plannen en visies van beide partijen zich tot elkaar?

VVD kiest voor groei
Voor de VVD is dit het derde visiestuk, of beter gezegd, uitvoeringsagenda van dit jaar. Het stuk is technisch van aard en gericht op de korte termijn, zonder een duidelijke ideologie. Na eerdere stukken over buitenlandbeleid en het verbeteren van de positie van de middenklasse, presenteert de VVD in haar laatste agenda, 'Radicaal kiezen voor groei', haar plannen voor een sterke economie vanuit een geopolitiek perspectief.  Met een duidelijke klassiek-liberale boodschap: economische groei is essentieel en deregulering is topprioriteit.

Opvallend is dat de VVD deze boodschap vanuit geopolitiek realisme benadert: een sterke economie dient tot geopolitieke macht, gericht op het verminderen van afhankelijkheden ter bevordering van de strategische autonomie. Verder deprioriteert de VVD duidelijk haar klimaat- en duurzaamheidsambities, en wordt er volop ingezet op economische groei en de basisindustrie.

GL-PvdA kiest voor de verzorgingsstaat
GL-PvdA kiest voor een andere koers in haar stuk 'Een nieuw hoofdstuk voor Nederland'. Een duidelijke langetermijnvisie, gericht op cultuur- en systeemverandering, met focus op de verzorgingsstaat en de middenklasse. In dat kader haalt Timmermans een oude slogan van Den Uyl aan: 'een hernieuwde spreiding van kennis, macht en inkomen'. Verder valt op dat de klimaatcrisis wordt uitgelegd als het verlengde van doorgeslagen kapitalisme. Dit is niet alleen een trendbreuk van eerdere visiestukken van GL-PvdA, maar laat ook zien dat het sociaaldemocratisch gedachtegoed van de PvdA de boventoon voert t.o.v. de klimaatboodschap van GroenLinks.

Tot slot positioneert Timmermans zich duidelijk als een geschikt leider binnen een veranderde geopolitieke context, met een focus op (Europese) investeringen in defensie en strategische autonomie.

Waar botst het?
Beide partijen zijn in hun stukken kritisch op elkaar. De VVD wijst ideeën zoals herverdeling af, is openlijk kritisch over GL-PvdA Kamerlid Thijssen in haar stuk, en VVD-Kamerlid Ellian deed lacherig over de defensieplannen van GL-PvdA in een bericht op X. Ook de retoriek van GL-PvdA is niet mals, waarbij schadelijke bezuinigingspolitiek (lees: VVD-minister Heijnen van Financiën) wordt uitgesloten en uitspraken zoals 'de rechtse politiek brak onze solidariteit' niet worden geschuwd.

Om nog maar niet te spreken over de duidelijke ideologische scheidslijnen. Aan de ene kant een korte termijn klassiek-liberaal gedachtegoed die noopt tot een nachtwakersstaat die ondernemerschap de ruimte geeft om optimaal economische groei te behalen. En aan de andere kant een langetermijnvisie gericht op herstel van de verzorgingsstaat en een systeemverandering die dient tot herverdeling. Verder liggen beide partijen ver uit elkaar ten aanzien van klimaatdoelstellingen.

Waar kunnen de partijen elkaar vinden?
GL-PvdA kiest voor een andere boodschap over migratie, en lijkt open te staan voor beleid om hier grip op te krijgen. Gezien de focus van de afgelopen jaren van de VVD op het inperken van migratie, lijkt GL-PvdA hiermee de deur open te zetten tot samenwerking. Verder willen beide partijen investeren in defensie, en zijn ze zich bewust van de noodzaak tot positionering van Nederland en de EU binnen een veranderende geopolitieke context. Tot slot lijkt GL-PvdA zich bewust van de perceptie dat zij tegen bedrijven en ondernemers zijn en lijkt er een deur te worden geopend om ondernemers meer ruimte te geven.

Beide partijen lijken ver uit elkaar te liggen, maar er zijn genoeg aanknopingspunten in de toekomst om elkaar te vinden. Misschien denkt Timmermans ook wel terug aan andere slogans van Den Uyl, die vroeger wel vaker Otto von Bismarck citeerde: 'Politiek is de kunst van het mogelijke'.