Auteursrechtrichtlijn

Gisteren was het zover: de stemming in het Europees Parlement over de nieuwe Auteursrechtrichtlijn, officieel het voorstel voor een nieuwe richtlijn ‘inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt’. Na een zeer tumultueus laatste debat werd de nieuwe Auteursrechtrichtlijn aangenomen met 348 stemmen voor en 274 stemmen tegen; 36 parlementariërs onthielden zich van stemming.

Wat zijn de mogelijke gevolgen van de nieuwe richtlijn en hoe is deze tot stand gekomen? 

Controversiële artikelen

De nieuwe richtlijn is onderwerp geweest van flinke discussies. Er is enorm gelobbyd door zowel de voor- als tegenstanders van de nieuwe wetgeving. Voorstanders menen dat de nieuwe wetgeving nodig is voor het beschermen van de Europese culturele sector, waaronder de muziekindustrie, terwijl tegenstanders bang zijn dat er een vorm van censuur op het internet ontstaat.

Ook de lidstaten waren het niet bepaald met elkaar eens. Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, publiceerden een gezamenlijk standpunt waarin zij stellen dat de nieuwe richtlijn niet de juiste balans vindt tussen de bescherming van rechthebbenden en de belangen van burgers en bedrijven in de Europese Unie. De lidstaten benoemen dat het risico bestaat dat innovatie wordt gehinderd en dat de richtlijn een negatieve impact kan hebben om de Europese digitale eengemaakte markt.  Het belangrijkste fragment uit het statement:

Most notably we regret that the Directive does not strike the right balance between the protection of right holders and the interests of EU citizens and companies. It therefore risks to hinder innovation rather than promote it and to have a negative impact the competitiveness of the European Digital Single Market.

Furthermore, we feel that the Directive lacks legal clarity, will lead to legal uncertainty for many stakeholders concerned and may encroach upon EU citizens’ rights.

We therefore cannot express our consent with the proposed text of the Directive.”

De grootste bezwaren gedurende de totstandkoming van de nieuwe richtlijn waren er tegen artikel 11 en artikel 13. Beide artikelen zijn uiteindelijk omgenummerd in de definitieve versie van de richtlijn, waarbij artikel 11 artikel 15 is geworden en artikel 13 nu artikel 17 is. Wat houden deze artikelen in, en waarom worden ze zo kritisch ontvangen?

Artikel 15 – ‘linktaks’

Artikel 15 is bekend komen te staan als de ‘linktaks’. Op basis van dit artikel hebben nieuwsuitgevers het recht op een “billijke en evenredige vergoeding” voor het commerciële gebruik van hun digitale perspublicaties door andere online aanbieders, zoals bijvoorbeeld Google News.

Het artikel is in het leven geroepen om nieuwsuitgevers te beschermen. Zo signaleert de Europese wetgever in de overwegingen van de richtlijn dat het voor uitgevers van perspublicaties “moeilijker wordt hun investeringen terug te verdienen”. Met de ‘linktaks’ wordt geprobeerd hier verandering in te brengen. Tegenstanders zijn echter bang dat het nieuwe artikel ertoe zal leiden dat de vrije informatiestroom op het internet wordt belemmerd.

De vergoeding is overigens niet in alle gevallen verschuldigd. Legaal particulier en niet-commercieel gebruik door individuele gebruikers is uitgezonderd, evenals het plaatsen van een hyperlink naar het nieuwsartikel met daarbij een paar begeleidende woorden.

De nieuwsuitgevers kunnen tot 5 jaar na het verschijnen van hun publicatie een beroep doen op de vergoeding.

Tot slot moeten de lidstaten op grond van artikel 15 ook regelen dat de auteurs van de publicatie een ‘gepast aandeel’ krijgen van deze nieuwe inkomsten die nieuwsuitgevers zullen verkrijgen. Niet alle nieuwe inkomsten zullen dus bij de nieuwsuitgevers terechtkomen.

Artikel 17 – ‘uploadfilter’

Nog veel meer dan bij artikel 15, zijn er grote bezwaren geuit tegen artikel 17 van de nieuwe Auteursrechtrichtlijn. De petitie om artikel 17 (toen dus nog artikel 13) te schrappen leverde zelfs de meest ondertekende petitie ooit op: meer dan 5 miljoen Europeanen uitten hun zorgen.

Hoewel het niet letterlijk in het artikel staat, wordt gevreesd dat de nieuwe bepaling zal leiden tot een ‘uploadfilter’. Op basis van het artikel kunnen internetplatforms aansprakelijk worden gesteld als er content op hun website verschijnt die auteursrechtelijk beschermd is, zonder toestemming van de rechthebbende. De platforms worden verantwoordelijk voor het krijgen van de toestemming, “bijvoorbeeld door het sluiten van een licentieovereenkomst” met de rechthebbende. De praktijk moet uitwijzen hoe de toestemming verkregen wordt.

Gezien de enorme hoeveel content die continu wordt geüpload door gebruikers, lijkt het in de praktijk onmogelijk om aan alle rechthebbenden toestemming te vragen. Om het risico op claims van auteursrechthebbenden te voorkomen zullen content platforms zeer waarschijnlijk pro-actief gaan filteren wat op hun platform gepubliceerd wordt. Critici zijn bang dat met een dergelijk ‘uploadfilter’ een vorm van censuur op het internet ontstaat. Het is namelijk nog onduidelijk hoe streng deze filters zullen zijn en hoeveel content daardoor automatisch wordt geweerd door de platforms.

Uitzonderingen op het artikel

De internetplatforms, of andere aanbieders van een onlinedienst voor het delen van content, zijn volgens artikel 17 niet aansprakelijk als zij “alles in het werk hebben gesteld” om toestemming te verkrijgen en om te zorgen dat geen beschermde content beschikbaar is op hun platform. Is er toch beschermde content op het platform verschenen dan kan aansprakelijkheid worden voorkomen door de content na een ontvangen melding “prompt” te verwijderen en toekomstige uploads ervan te voorkomen (notice and staydown), waarmee platforms weer aangewezen lijken op een uploadfilter.

De aangenomen tekst bevat dus een aantal open normen, waarvan het op dit moment onduidelijk is welke impact deze daadwerkelijk hebben. De verwachting is dat hierover veel geprocedeerd zal worden zodra de richtlijn is omgezet in nationale wetgeving.

Overigens vallen ook niet alle onlineplatformdiensten onder het gevreesde artikel. Na een compromis tussen Duitsland en Frankrijk  zijn aanbieders die nog geen drie jaar bestaan met een jaaromzet van minder dan 10 miljoen euro en minder dan 5 miljoen unieke maandelijkse bezoekers per maand uitgezonderd van de verplichtingen uit artikel 17.

Al met al is het afwachten welke gevolgen de nieuwe Auteursrechtlijn heeft, maar zeker is dat er het nodige gaat veranderen. De nieuwe richtlijn wordt binnen enkele maanden officieel gepubliceerd, waarna de EU-lidstaten twee jaar de tijd hebben om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Wilt u weten welke gevolgen de richtlijn voor uw organisatie heeft, of bent u benieuwd of uw organisatie onder de nieuwe regels valt? Neem dan contact met ons op!

 

Sybren Spoelstra Juridisch adviseur

Neem direct contact op

Neem contact met me op