De thema's die de verkiezingskansen van partijen kunnen maken of breken

04-9-2025 De komende Tweede Kamerverkiezingen staan in het teken van fundamentele vragen over de toekomst van ons land. Politieke partijen die thema's naar zich toetrekken, en hier zogenaamd 'issue owner' van zijn, kunnen hoge ogen gooien tijdens de verkiezingen. Wat de vraag oproept: welke thema's zullen naar verwachting de boventoon gaan voeren?

Woningmarkt 

Onderzoek van Ipsos wijst uit dat de woningcrisis het nummer 1 thema zal worden. Er is nog geen partij 'issue owner' op dit onderwerp, waardoor er volop kansen liggen voor partijen om zich hierop te profileren. De woningcrisis lijkt het thema 'bestaanszekerheid' van de vorige verkiezingen te vervangen, waarbij dit het sociaaleconomische thema lijkt te worden in oktober. In dit kader kan de door GL-PvdA herstartte discussie over de hypotheekrenteaftrek weleens een interessant subthema worden waar partijen hun sociaaleconomische debat omheen gaan voeren.

Migratie

Ogenschijnlijk willen partijen het thema migratie vermijden. Waar de VVD dit in 2023 nog tot speerpunt maakte, staat het in 2025 pas in hoofdstuk vijf van het programma. Met als belangrijkste reden: de PVV is overduidelijk issue owner waardoor veel partijen niet gebaat zijn bij een debat over dit thema. Ondanks dit alles zal migratie een grote rol blijven spelen, aangezien kiezers migratie na de woningcrisis het belangrijkste onderwerp vinden.

(Internationale) veiligheid in tijden van geopolitieke onrust

Zoals mijn collega Juliette Metz schreef, wordt deze verkiezingstijd gekenmerkt door geopolitieke onrust. De vraag is in hoeverre partijen dit tot speerpunt willen maken, terwijl er veel binnenlandse problemen spelen. Hoewel zorgen rondom Palestina breed in de samenleving leven, kan een te grote focus naar buiten nationalistische partijen zoals de PVV, SP en FvD in de kaart spelen.

Veiligheid wordt door kiezers steeds internationaler bekeken, met nadruk op het versterken van defensie. De VVD geldt hierbij als issue owner, ook door de zichtbaarheid van Minister van Defensie Brekelmans. Veel partijen zijn het eens over het behalen van de NAVO-norm van 5% in 2035, maar hoe deze in te vullen is nog niet (geheel) duidelijk. 

Economie

Volgens de laatste peilingen staat economie minder hoog op de prioriteitenlijst. Partijen benaderen economische thema’s vaker internationaal: hoe versterken we ons concurrentievermogen en strategische autonomie? Tegelijkertijd tekent zich een ideologische strijd af over herverdeling en de rol van de overheid. Eén ding is zeker: economie en de portemonnee van elke Nederlander zullen nooit onbelangrijk zijn. 

Welke thema’s daadwerkelijk bepalend worden, zal de tijd leren; verkiezingen kennen immers altijd verrassingen.