Terugblik Policy Primer 2025
Op woensdag 26 november organiseerde Considerati haar jaarlijkse Policy Primer. Waar eerdere edities draaiden om de vraag wélke keuzes politiek en overheid moeten maken, stond dit jaar de vraag hóe centraal.
Terwijl de formatie van een nieuw kabinet volop gaande is, gingen sprekers Sandor Gaastra, Stientje van Veldhoven, Fleur Gräper-van Koolwijk, Jelle Prins, Will Tiemeijer, Carlijn de Ruijter en Stijn Steenbakkers o.l.v. Esther van Rijswijk in gesprek over hoe toekomstgericht beleid - van transities tot innovatie en wetenschap - wél mogelijk is binnen het huidige systeem.
Met speciale dank aan de sprekers
Veel dank aan onze sprekers, onder begeleiding van Esther van Rijswijk:
- Will Tiemeijer – Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR), hoogleraar Gedragswetenschappen & Beleid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
- Sandor Gaastra - Secretaris-Generaal bij Ministerie van Economische Zaken en voorzitter Centraal Economische Commissie.
- Carlijn de Ruijter - Lid Raad van Bestuur Máxima Medisch Centrum.
- Jelle Prins - Co-founder Cradle, namens TechChampions.
- Fleur Gräper-van Koolwijk – vml. Staatssecretaris Cultuur en Media, oud-gedeputeerde Groningen, co-voorzitter programmacommissie D66, oud-partijvoorzitter.
- Stijn Steenbakkers - Wethouder Brainport, economie en onderwijs in Gemeente Eindhoven.
- Stientje van Veldhoven - vml. Minister voor Milieu en Wonen en staatssecretaris van Infrastructuur & Waterstaat.
- Bart Pegge – Managing Director Considerati Public Affairs NL en EU
Kiezen voor vernieuwing
De Nederlandse samenleving staat voor grote transities op het gebied van klimaat, zorg, technologie en economie. Dit vraagt om een overheid die kan leren, aanpassen en vernieuwen. Het huidige politiek-bestuurlijke systeem is echter vooral gericht op de korte termijn en op incidenten, waardoor beschikbare kennis onvoldoende wordt benut en beleidsdomeinen botsen.
De kernvraag van de Policy Primer: is toekomstgericht beleid — voor innovatie, wetenschap en grote transities — nog mogelijk in dit systeem? En zo ja: hoe vergroten we de bestuurlijke en maatschappelijke capaciteit om structureel te leren, te investeren en ruimte te geven aan vernieuwing?
Wat hierin helpt, is om initiatief vanuit het veld te stimuleren en faciliteren, coördinatie tussen bestuurslagen te verbeteren, en de focus te verleggen van beleidsvorming naar uitvoering en tempo. Dit vraagt lef, persoonlijke verbinding en de bereidheid om flink de grenzen op te zoeken.
Samenwerking overheden & praktijk
Vernieuwing ontstaat wanneer partijen uit het veld zich organiseren en vervolgens zelf initiatief nemen, en een overheid die dit faciliteert:
- Innovatieve sectoren, ook in publieke domeinen zoals de zorg, kunnen het voortouw nemen door draagvlak voor vernieuwing te mobiliseren dat verder gaat dan hun directe eigenbelang. Dit betekent bewust de verbinding zoeken met alle belanghebbenden in het veld, inclusief nieuwe spelers die nog niet aan tafel zitten.
- Dat vraagt van de overheid dat zij oplossingen uit het veld omarmt en meer grote initiatieven financiert dan losse subsidies verstrekt.
- Van de politiek vraagt het om oplossingen niet onnodig ingewikkeld te maken wanneer deze al vanuit het veld worden aangedragen.
- Dat vraagt van nieuwe bedrijven eigen initiatief om problemen concreet te maken, zelf bij te dragen aan oplossingen, commitment te tonen en coalities te bouwen.
Lees hier het interview met Carlijn de Ruijter, bestuurder bij Máxima MC, waarin ze spreekt over de grootste hindernissen in de zorg, de lessen die zij dagelijks in de praktijk opdoet en wat er volgens haar écht nodig is om de zorg toekomstbestendig te maken.
Doorbereken van silo's binnen overheid
Verschillende bestuurslagen lopen vaak tegen dezelfde barrières aan als het bedrijfsleven: versnippering en verkokering in hoe de overheid is georganiseerd.
- De uitdaging: de ene overheid besluit over hetzelfde domein iets anders dan de andere. Bestaande overlegstructuren zitten daardoor soms in de weg van echte gesprekken over oplossingen en innovatie.
- Doorbreek grenzen door te werken aan een gezamenlijk doel: wanneer overheden door bestuurslagen heen samenwerken aan gedeelde ambities, kunnen ze samen kijken naar hoe de toekomst eruitziet.
- Focus op het 'hoe': durven praten over hoe dingen kunnen, in plaats van alleen óf ze kunnen. Dit helpt om naast elkaar in plaats van tegenover elkaar te staan.
- Pak bestaande ruimte: niet alle problemen vragen om nieuw beleid, veel blijkt al mogelijk binnen huidige kaders, zeker wanneer overheden samen zoeken naar wat werkelijk kan.
Creeeren van draagvlak voor vernieuwing
Vernieuwend beleid vraagt om focus op uitvoering en snelheid in plaats van steeds nieuw beleid:
- Vernieuwing gaat veel sneller wanneer bedrijfsleven en overheden zelf de handschoen oppakken en met elkaar in gesprek gaan in plaats van in onderhandeling te zijn. Dit vraagt creativiteit, lef en persoonlijke verbinding om toekomstgerichte keuzes te maken.
- Belangrijk is om eerst uit te voeren in plaats van weer nieuw beleid te maken - veel blijkt al mogelijk binnen bestaande kaders.
- De uitdaging is om ambities en doelen te verbinden aan een stip op de horizon – met vervolgens kleinere stappen die uiteindelijk tot dat doel leiden. Zo creëer je voldoende draagvlak.
- Dit kost tijd en doorzettingsvermogen, maar is uiteindelijk effectiever dan voortdurende beleidsvorming.
De Policy Primer heeft laten zien dat vernieuwing binnen ons huidige systeem wél mogelijk is, door lef, creativiteit en samenwerking – en we sloten af met een borrel om nieuwe samenwerkingen te bespreken!
