De zorg vraagt om lef, eenvoud en samenwerking

 24/10/2025 – Hoe kunnen we in een systeem gericht op de korte termijn, tóch lange termijn verandering realiseren? Over deze vraag organiseert Considerati Public Affairs op 28 november de Policy Primer.

Carlijn de Ruijter: “de Nederlandse gezondheidszorg behoort tot de beste ter wereld. Toch groeit de zorgkloof: toenemende gezondheidsverschillen, vergrijzing, personeelstekorten, stijgende kosten en een gemiddeld rendement van slechts 1,6% laten zien dat het huidige systeem niet houdbaar is. Doen we niets, dan werkt straks één op de vier Nederlanders in de zorg. Dat is onrealistisch én onbetaalbaar. De vraag is niet óf we moeten veranderen, maar hoe.”

Wat hindert vernieuwers het meest in samenwerking met de overheid en tussen zorgpartijen onderling?

“De grootste hindernis is versnippering. In ons zorgsysteem verdedigen partijen hun eigen belangen, terwijl maatschappelijke waarde centraal zou moeten staan. Voeg daar trage besluitvorming, een ingewikkelde aansturing en complexe regelgeving aan toe, en je begrijpt waarom vernieuwing vaak vastloopt.

De zorg lijkt conservatief, maar in werkelijkheid is het systeem zó verweven dat elke verandering domino-effecten veroorzaakt. Neem de concentratie van complexe zorg, zoals hartzorg of oncologische ingrepen. Op papier een logische stap voor kwaliteit, maar in de praktijk heeft het gevolgen voor aanpalende zorg, opleidingen, werkplezier en regionale beschikbaarheid. Dat maakt verandering niet alleen een kwestie van willen, maar van durven kiezen en consequenties mitigeren, samen.”

De gezondheidszorg in Nederland behoort tot de beste in de wereld, toch zijn er zorgen over de toekomst. Moet er nu meer geld naar de zorg of juist minder? Hoe lossen we de zorgkloof op?

“Meer geld is niet de oplossing; het gaat om slimmer organiseren en verspilling verminderen. Onze zorg is complex georganiseerd, met veel dubbele processen en administratieve lasten. Patiënten willen regie, digitale toegankelijkheid en transparantie. Medewerkers willen minder randzaken en meer tijd voor zorg.

Dat lukt alleen als we technologie en digitalisering omarmen. Dat begint bij iets wat misschien niet sexy klinkt: data beschikbaarheid. Zonder betrouwbare, gedeelde data kunnen we geen AI inzetten, geen robotisering, geen slimme zorgpaden. Het is de basis voor echte transformatie.”

Waarom is die digitalisering zo lastig?

“Sinds het afschieten van het landelijke EPD in 2011 werken we met puntoplossingen en veel verschillende systemen. Elke sector heeft zijn eigen taal, wat informatiedeling traag en foutgevoelig maakt.

Gelukkig zien we beweging. CumuluZ is daar een voorbeeld van: een landelijke, publieke en non-concurrentiële oplossing voor veilige data-integratie. Geen losse koppelingen, maar een schaalbare infrastructuur die innovaties mogelijk maakt. Twee jaar geleden kozen zorgbestuurders niet voor een kant-en-klare oplossing, maar voor samenwerking. Inmiddels is CumuluZ een professionele organisatie, gesteund door VWS en vele sectoren. Dat laat zien dat verandering kan – als we durven loslaten en samen optrekken.”

“Wat werkt wel om verandering te realiseren? Begin klein, maar denk groot. Bundel krachten en investeer in vertrouwen” 

Wat heeft u geleerd over wat wél werkt om verandering te realiseren?

“Begin klein, maar denk groot. Bundel krachten en investeer in vertrouwen. Wij hebben dat gedaan door bestuurders persoonlijk te committeren – door samen kennis op te halen, samen te leren tijdens studiereizen, en door wekelijks contact te houden als kartrekkers. Transparantie en dialoog zijn cruciaal om kreukels direct glad te strijken.

Stakeholdermanagement is minstens zo belangrijk: verzekeraars, VWS, achterbannen. Gebruik elk moment om de gezamenlijke koers te versterken. Verandering lukt alleen als we samen eigenaarschap nemen en niet wachten op beleid.”

Wat zou u Kamerleden en beleidsmakers willen meegeven om initiatieven vanuit het veld sneller te omarmen en te versterken?

“Omarm initiatieven uit het veld en maak ze niet onnodig complex. Financier samenhangende oplossingen in plaats van losse subsidies. En bovenal: geef ruimte voor regie en snelheid. Vertrouw op de expertise van zorgprofessionals en bestuurders. Want elke vertraging kost niet alleen geld, maar ook kwaliteit van zorg.”

Wat is je droom?

“Wat mij het meest drijft, is dat iedereen weet dat de zorg onder druk staat, maar echte verandering nog te langzaam gaat. Ik zie dagelijks hoe hard zorgprofessionals werken met passie voor het vak. Dat verdient een systeem dat hen ondersteunt in plaats van belemmert.

Mijn droom? Dat we over vijf jaar kunnen zeggen: we hebben het lef gehad om eenvoud te kiezen: proudly copied. Dat we samenwerken vanuit vertrouwen, niet vanuit wantrouwen. En dat technologie niet meer voelt als een last, maar als een vanzelfsprekend hulpmiddel om zorg beter en menselijker te maken.”