Wat zijn de politieke tech-trends voor 2020?

13/01/2020 - Met 2020 nog maar een paar dagen jong, blikken we vooruit op komend jaar. Wat zijn de politieke trends op tech-gebied die 2020 zullen kleuren? In deze blog gaan we in op de meest in het oog springende ontwikkelingen. 

Impact 

Met het digitale tijdperk in volle gang proberen overheid en politiek de impact van technologische innovaties en online spelers in goede banen te leiden. Dit jaar versterkt de aandacht voor de gevolgen op onze fysieke leefomgeving. Vernieuwende mobiliteit daagt bestaande regels uit. Datacenters veranderen ons landschap. Het gemak van online services blijft groeien en heeft de keuzes van consumenten definitief veranderd. De lijn is dun bij het reguleren van ongewenste impact en het stimuleren van duurzame economische vooruitgang.

In 2020 zien we regulering in twee sporen verder uitwerken: enerzijds worden er meer eisen gesteld aan technologische innovaties, anderzijds aan techbedrijven zelf.

Eisen aan technologie 

Beleidsmakers gaan zich steeds meer richten op de regulering van online systemen en nieuwe technologieën, zoals Artifical Intelligence (AI), in de hoop het vertrouwen in de digitaliserende samenleving te vergroten. Er is behoefte aan zekerheid. Vormen van online verificatie zijn steeds vaker de oplossing. Veilige inlogsystemen, het kunnen controleren van digitale identiteiten en bijvoorbeeld het introduceren van een leeftijdscheck bij online alcohol bestellen. De wens wordt een eis, ook als nog onduidelijk is of dit technisch wel uitvoerbaar, waterdicht en betaalbaar is.  

Bovendien vragen politiek en maatschappij om aparte (wettelijke) kaders, terwijl bestaande kaders ook nog gelden. De maatschappelijke en politieke druk neemt toe. Zo is er recentelijk een sterkere roep om een apart regelgevend kader voor systemen voor gezichtsherkenning, waarbij een dilemma ontstaat tussen de gewenste inzet en risico's van technologie. Verder presenteert de Europese Commissie binnenkort voorstellen voor een Europese aanpak op AI. In Nederland is het strategisch actieplan AI gepresenteerd die komend jaar met de AI-coalitie verder wordt uitgewerkt. Ook denkt de overheid zelf na over hoe zij het voorbeeld kunnen geven over zaken als transparantie en toezicht op algoritmes en AI, met mogelijk een aparte toezichthouder voor AI. 

Macht en verantwoordelijkheid 

Verder zagen we het afgelopen jaar zowel in Europees als in nationaal verband al veel discussie over de macht van tech bedrijven. De discussie ging met name over 'Big Tech' versus de kleinere (lokale) ondernemer - vragen over marktdominantie, oneerlijke concurrentie en de verantwoordelijkheid die techbedrijven zouden moeten nemen. Verwachting is dat deze discussies alleen maar verder gaan toenemen met een sterkere roep om meer regulering van de 'Big Tech' zelf, en verder doorsijpelt naar andere beleidsdomeinen, als privacyregelgeving (zo worden bij de evaluatie van de AVG ook mededingingsvraagstukken genoemd), belastingvraagstukken en consumentenbescherming. 

Belangrijke mijlpaal wordt de presentatie van de Digital Services Act door de Europese Commissie eind van dit jaar: een vernieuwing van de huidige eCommerce-richtlijn met mogelijk aanvullende regels voor online platforms. Zo oordeelde het Europees Hof voor de kerst dat Airbnb moet worden gezien als een informatieplatform en niet als woningverhuurder of vastgoedmakelaar. De herziening van de eCommerce-richtlijn gaat vooral over de vraag of het Europees Hof in de toekomst op dezelfde manier kan oordelen.

Bovenliggend is dat met de Tweede Kamerverkiezingen op komst, 2020 het jaar moet worden waarin "mensen gaan merken dat het beter gaat in Nederland". Volgens het Kabinet in de recente brief over de Nederlandse groeistrategie, moet Nederland een aantrekkelijke plaats blijven om te wonen, werken en ondernemen, zeker in het licht van de mondiale strijd om talent. Technologie kan daarbij volgens het kabinet juist een sleutelrol spelen.

Eén van de vragen voor dit jaar is of de overheid ervoor kiest om op basis van het land van herkomst onderscheid te maken in de regulering van technologieën. Krijgen Europese en Nederlandse tech een voorrangspositie om het tech ecoysteem te versterken, en zo ja, op welke manier? Hoe worden technologische innovaties gereguleerd en hoe wordt toezicht ingericht? En hoe gaan politieke partijen hiermee om in aanloop naar de verkiezingen van 2021? Het belooft in vele opzichten een bepalend politiek tech jaar te worden.

Sharon Doornenbal Public affairs adviseur