8-12-2022 - In januari van dit jaar adviseerde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) de overheid om te stoppen met het makkelijk toegankelijk maken van woonadressen via het Kadaster en het Handelsregister. De AP publiceerde dit advies naar aanleiding van een nieuw wetsvoorstel, wat het mogelijk zou maken om via het strafrecht mensen te vervolgen voor het publiceren van iemands persoonsgegevens om zo iemand te intimideren. Dit wordt ook wel ‘doxing’ genoemd. Wat doxing voor gevolgen heeft en hoe het zich de afgelopen tijd heeft ontwikkeld leest u verder in onderstaande blog.
Doxing refereert naar het verzamelen en publiceren van persoonsgegevens zoals adressen en privénummers van een persoon. De gegevens worden vaak door middel van openbare bronnen of hacken verzameld. Volgens Bart Schermer, hoogleraar privacy en cybercrime en tevens medeoprichter van Considerati, zit daar vaak een bedoeling achter. Zo kan het zijn dat ze iemand willen uitlokken of aan de schandpaal willen nagelen. In Nederland is doxing de afgelopen jaren sterk toegenomen. Verschillende politici, opiniemakers, journalisten en wetenschappers hebben er al mee te maken gekregen. Doxing gebeurde bijvoorbeeld bij de Minister van Financiën, Sigrid Kaag. Als protest tegen de coronamaatregelen werden haar adresgegevens online gepubliceerd en werd zij hierdoor lastiggevallen.
In januari 2021 diende Tweede Kamerlid Kees Verhoeven een motie in waarin hij de regering vroeg om via het Kadaster en Kamer van Koophandel geen privéadressen van diverse beroepsgroepen zoals artsen, advocaten en politici te verstrekken als zij dit niet willen. Deze maatregel moet doxing voorkomen. De motie werd door een meerderheid van de Tweede Kamer aangenomen, maar tot op heden heeft de regering nog geen actie ondernomen. Leden van D66 stelden daarom schriftelijke vragen aan de minister. Zo vroegen zij onder andere hoe de minister zo snel mogelijk wil voorkomen dat journalisten gevaar lopen omdat hun privégegevens gepubliceerd worden. Daarnaast vroegen de D66 Kamerleden waar de minister op wacht om de wens van de Tweede Kamer uit te voeren.
Naast het aannemen van de motie heeft de Minister van Justitie en Veiligheid afgelopen zomer een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om doxing strafbaar te stellen. In het nieuwe wetsvoorstel kunnen de boetes voor doxing oplopen tot een gevangenisstraf van één jaar of een geldboete van 9.000 euro. Het delen van privégegevens is momenteel in beginsel nog niet strafbaar, maar met het nieuwe wetsvoorstel verandert dit. Daarnaast ligt er in het nieuwe wetsvoorstel ook een verantwoordelijkheid voor internetplatformen om op te treden tegen doxing. De Minister van Justitie en Veiligheid, benadrukte dat met dit wetsvoorstel een grens wordt getrokken: ‘‘iedereen kan slachtoffer worden van doxing en moet daartegen kunnen worden beschermd.’’
Het afschermen van privégegevens in openbare registers vormt dus al langer een probleem en onlangs heeft zich nog een nieuwe ontwikkeling plaatsgevonden op het gebied van het publiceren van privégegevens in relatie tot het recht op een privéleven. Na prejudiciële vragen van de Luxemburgse rechter, oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU) recent dat de vrije toegankelijkheid van het UBO-register een ernstige inmenging in het recht op een privéleven en de bescherming van de persoonsgegevens vormt. Het UBO-register is een register waar eveneens privégegevens worden opgenomen van uiteindelijk begunstigden van geregistreerde entiteiten, ook wel de eigenaren van ondernemingen of mensen die zeggenschap hebben over de onderneming. De toegankelijkheid voor het grote publiek was gebaseerd op Luxemburgse implementatiewet van de Europese anti-witwasrichtlijn. Hoewel het HvJEU erkende dat het register is gericht op het voorkomen van witwassen en financieren van terrorisme, geeft zij aan dat er geen evenwichtige afweging is gemaakt tussen de doelstelling van het algemeen belang en de bescherming van grondrechten. Daarnaast oordeelde zij dat er onvoldoende waarborgen waren ingesteld om mogelijke risico’s van misbruik van de persoonsgegevens tegen te gaan.
De Nederlandse wet bepaalt momenteel dat de gegevens uit registers zoals de Kamer van Koophandel en het Kadaster openbaar moeten zijn om zo rechtszekerheid te bieden en witwaspraktijken te voorkomen. Het HvJEU oordeelt nu dat het afwegingskader van de openbaarheid van het UBO-register onvoldoende is. Alhoewel de uitspraak van het HvJEU gericht is tot de Europese wetgever en Europese Commissie, is het aannemelijk dat deze uitspraak ook gevolgen heeft voor Nederland. Daarnaast kan dit mogelijk ook gevolgen hebben voor de openbaarheid van de gegevens in andere registers zoals het Kadaster en het Handelsregister in Nederland. Gezien de maatregelen tegen doxing en bovenstaande uitspraak blijft het de vraag of de privégegevens in soortgelijke openbare registers nog voor iedereen toegankelijk blijven in Nederland.
Wilt u meer weten over bovenstaand onderwerp? Neem dan gerust contact met ons op. Onze collega's staan u graag te woord.