Nieuwe grondslag voor de verwerking van gezondheidsgegevens door woningcorporaties

18/12/2024 – Woningcorporaties vervullen een belangrijke rol bij de huisvesting van doelgroepen die extra aandacht nodig hebben. Ook zorgen ze voor een leefbare woonomgeving. In hun taakuitvoering worden ze momenteel vaak beperkt door wet- en regelgeving op het gebied van gegevensbescherming. Een wetsvoorstel dat een wettelijke grondslag creëert op grond waarvan instellingen en gemeenten persoonsgegevens van bewoners mogen verwerken brengt hier mogelijk verandering in. In deze blog leest u wat het wetsvoorstel inhoudt en wat de belangrijkste privacy implicaties zijn.  

Privacydrempels bij taakuitvoering   

Woningcorporaties helpen mensen te huisvesten die niet zelf in deze behoefte kunnen voorzien. Ook hebben ze op grond van de Woningwet de taak bij te dragen aan de leefbaarheid van de wijken en buurten met corporatiebezit. Dit houdt onder andere in dat woningcorporaties betrokken zijn bij de zorg voor een schone en veilige woonomgeving en de bestrijding van overlast. Daardoor hebben corporaties regelmatig contact met verschillende instanties zoals zorg- of welzijnsorganisatie en gemeenten om individuele casussen of problematische wijken te bespreken. Hierbij wordt mogelijk informatie besproken die valt onder de categorie ‘bijzondere persoonsgegevens’, zoals gezondheidsgegevens. Voor de verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens als bedoeld in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geldt in beginsel een verwerkingsverbod. Dit houdt in dat verwerking van deze gegevens verboden is, tenzij een uitzonderingsgrond van toepassing is. Dit bemoeilijkt de dienstverlening van woningcorporaties richting huurders, woningzoekende en omwonenden, omdat een expliciete grondslag voor de verwerking van bijzondere persoonsgegevens ontbreekt. Het wetsvoorstel biedt uitkomst door te voorzien in een expliciete wettelijke grondslag voor het verwerken van bijzondere categorieën van persoonsgegevens van woningzoekenden of bewoners van woongelegenheden van woningcorporaties.  

Nieuwe grondslagen en meer bevoegdheden   

Het wetsvoorstel creëert een viertal wettelijke grondslagen in de Woningwet voor de verwerking van (bijzondere categorieën) persoonsgegevens. Hierdoor wordt het voor woningcorporaties mogelijk om bijzondere persoonsgegevens te verwerken voor:   

1. het welzijn van bewoners; 
2. Het bijdragen aan de leefbaarheid in de directe omgeving van corporatiewoningen; 
3. de uitoefening van goede dienstverlening aan de bewoners; en 
4. het aanbrengen en in stand houden van woningaanpassingen. 

Ook wordt het voor zorgaanbieders mogelijk om gezondheidsgegevens te verstrekken aan woningcorporaties in het kader van de goede hulpverlening aan personen die wonen in een woning van een woningcorporatie.  

Daarnaast wordt voorgesteld om expliciete grondslagen in de Huisvestingswet 2014 en de Woningwet op te nemen op grond waarvan gemeenten (gezondheids)gegevens mogen verwerken en delen met woningcorporaties. Hierdoor kunnen woningcorporaties geschikte woningen aanbieden aan woningzoekenden die dringend behoefte hebben aan een specifieke woonruimte. Zo kan een woning in een rustige omgeving bijvoorbeeld toegewezen worden aan iemand die met een bepaald profiel uitstroomt bij de GGZ.  

Het wetsvoorstel zorgt dat woningcorporaties makkelijker informatie kunnen uitwisselen met gemeenten en zorgverleners. Als het voorstel wordt aangenomen kunnen deze partijen gezondheidsgegevens van huurders aan woningcorporaties verstrekken wanneer zij vinden dat dit bijdraagt aan de hulpverlening, ondersteuning en welzijn van de huurders. Dit geeft woningcorporaties meer mogelijkheden om problematiek vroegtijdig te signaleren en hieraan opvolging te geven. Ook maakt het voorstel een passendere toewijzing van woningen aan specifieke doelgroepen mogelijk. 

Privacy implicaties   

Het wetsvoorstel beperkt het recht op privacy van bewoners en woningzoekenden. Om te zorgen dat deze beperking proportioneel blijft, zijn verschillende waarborgen opgenomen in het voorstel. Zo wordt expliciet vermeld welke organisaties persoonsgegevens mogen verwerken en voor welke doeleinden. Dit biedt enerzijds transparantie over de verwerking en anderzijds een beperking van de persoonsgegevens die mogen worden verwerkt.  Ook de notificatieplicht richting bewoners wiens gegevens worden gedeeld bevordert transparantie. Daarnaast is vastgelegd dat woningcorporaties gegevens die zij van zorgverleners ontvangen niet mogen gebruiken om een huurovereenkomst te beëindigen. De bewaartermijnen beperken de verwerking tot de periode die strikt noodzakelijk is voor de in de wet bepaalde doelen. Het uitgangspunt van het voorstel is bovendien dat alleen medewerkers die dit voor de uitoefening van hun functie nodig hebben inzicht krijgen in de gegevens. Dit brengt mee dat woningcorporaties moeten zorgen dat niet iedere medewerker in aanraking komt met bijzondere categorieën persoonsgegevens. 

Daarnaast moet de woningcorporatie op grond van de AVG passende technische en organisatorische maatregelen nemen om een op het risico afgestemd beveiligingsniveau te waarborgen.  

Vervolgstappen   

Om alle risico’s voor de rechten en vrijheden van betrokkenen in kaart te brengen en zo goed mogelijk te kunnen ondervangen, is het essentieel om een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uit te voeren. Een DPIA is verplicht wanneer de gegevensverwerking waarschijnlijk een hoog risico oplevert voor de rechten en vrijheden van betrokkenen. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt als voorbeeld van dergelijke verwerkingen onder andere grootschalige verwerkingen van gezondheidsgegevens. Ook het delen van bijzondere categorieën persoonsgegevens binnen samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en andere partijen, wat het wetsvoorstel mogelijk maakt, zorgt dat een DPIA verplicht is.  

Wanneer uw organisatie al een DPIA heeft uitgevoerd, is het van belang deze te herzien wanneer het wetsvoorstel in werking treedt. Het conceptwetsvoorstel ligt ter consultatie en moet nog worden behandeld door de Tweede Kamer. Considerati volgt de ontwikkelingen van het wetgevingsproces op de voet. Mocht u vragen hebben over dit wetsvoorstel of aanverwante onderwerpen, neem dan contact met ons op.