Digitalisering in het onderwijs en de digitale overheid: wat kunnen we verwachten van het volgende kabinet?

Home
Publicaties
Digitalisering in het onderwijs en de digitale overheid: wat kunnen we verwachten van het volgende kabinet?

Verdeeldheid over digitalisering bij onderwijs, maar overheid moet transparanter zijn over gebruik algoritmes.

16/02/'21 - Digitalisering neemt een steeds prominentere plaats in ons leven, en deze trend wordt versneld door de coronacrisis. In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart hebben partijen, aan alle kanten van het politieke spectrum, aandacht besteed aan digitalisering in hun verkiezingsprogramma’s. Lees in dit blog wat dat betekent voor de digitale publieke ruimte. We zoomen allereerst in op digitaal onderwijs, waarna we zullen kijken naar de digitale overheid.

Digitalisering onderwijs

Een samenleving die digitaliseert vraagt van burgers ook meer ontwikkeling in digitale vaardigheden. Het kan daarom opmerkelijk worden genoemd dat slechts drie partijen* – VVD, D66 en PvdA – in het verkiezingsprogramma plannen hebben opgenomen om digitale vaardigheden onderdeel te maken van het curriculum. Twee partijen – PVV en FvD – zijn expliciet tegen veranderingen in het huidige curriculum en zien er geen heil in om digitale vaardigheden hierin op te nemen. Toch heeft beleid op dit terrein nog kans van slagen: veel partijen zeggen hier niks over in hun verkiezingsprogramma’s, maar zijn ook niet uitgesproken tegen. Als de trend van middenpartijen wordt gevolgd zouden digitale vaardigheden binnenkort zomaar kunnen toetreden tot het curriculum.

Een ander onderdeel wat aan terrein heeft gewonnen tijdens de coronacrisis is het gebruik van digitale leermiddelen in het onderwijs. Hoewel slechts twee partijen – D66 en ChristenUnie – in het verkiezingsprogramma uitspreken deze digitale leermiddelen net als boeken gratis te willen maken voor leerlingen, was vorig jaar in de Kamer in een motie van GroenLinks, PvdA, PvdD en SP al te zien dat alle linkse partijen dit idee steunen. Mocht er een coalitie komen met één of meer linkse en/of progressieve partijen, dan lijkt het erop dat digitale leermiddelen in de toekomst gratis zullen zijn voor kinderen, ook gelet op de neutrale positie van VVD en CDA.

Digitale overheid

Op 15 januari 2021 werd kabinet Rutte III demissionair als gevolg van de misstappen die zijn gemaakt omtrent de toeslagenaffaire. Mede door het gebruik van discriminerende algoritmes bij de belastingdienst werden duizenden burgers ten onrechte aangemerkt als belastingfraudeurs en zijn daar financieel aan ten onder gegaan. Dat in de toekomst van deze aanpak moet worden afgeweken is goed terug te zien in de verkiezingsprogramma’s: in 7 van de 11 programma’s die we bestudeerden staat opgenomen dat de overheid transparant moet zijn over de algoritmes die het toepast. In de programma’s is geen enkele partij tegen een dergelijke maatregel, maar het is wel opvallend te noemen dat de PVV, SP en FvD geen uitspraken doen over dit onderwerp in hun programma.

Ook hebben we gekeken naar hoe partijen willen dat de overheid en politiek zich organiseren in het behandelen van digitale beleidsthema’s. In de praktijk zijn de verschillende digitale onderwerpen breed verspreid over diverse ministeries. Een tijdelijke Kamercommissie voor Digitale Zaken kwam eerder al met de aanbeveling dat na de verkiezingen een vaste commissie voor Digitale Zaken geïnstalleerd moet worden in de Tweede Kamer. We zien dat alle partijen, op de PVV na, het hier mee eens zijn en pleiten voor een Kamercommissie voor Digitale Zaken. Er lijkt echter weinig draagvlak te zijn om daar een minister voor Digitale Zaken tegenover te zetten: alleen D66 en SGP spraken zich expliciet uit voor een minister voor het digitale domein. De vorming van het kabinet zal uiteindelijk moeten uitwijzen of digitale issues in de toekomst onder de hoede zullen vallen van één minister, of dat – zoals nu het geval is – diverse bewindspersonen verantwoordelijk zijn voor digitale dossiers.

Tot slot valt in onze analyse op dat alleen de VVD in het verkiezingsprogramma uitgesproken voorstander is voor één digitale identiteit voor alle overheidszaken. Alle andere partijen wagen zich nog niet aan dit onderwerp, dus het is nog afwachten hoe, en of voor dit onderwerp beleid ontwikkeld gaat worden in het nieuw te vormen kabinet.

(*we hebben naar programma’s van de top 11 partijen gekeken, afgaande op de meest recente peilingwijzer van de NOS)

Meer weten?

Wil je weten hoe Considerati je in aanloop naar het nieuwe kabinet op de hoogte kan houden? Interesse in onze speciale Verkiezingsupdate? Neem dan contact op met Paul door te mailen naar Voors@considerati.com of laat je gegevens met je vraag via onderstaande contactformulier achter.