Hoe kunnen we technologie het beste inzetten?

11/05/2020 - Het is 75 jaar geleden dat de laatste wereldoorlog eindigde. Sinds die tijd hebben we historisch gezien een ongekend lange periode gehad van rust, voorspoed en stabiliteit. Er was natuurlijk wel eens een crisis en her en der een conflict, maar overall heeft de maatschappij en de economie zich heel rustig kunnen ontwikkelen met voor velen flink toegenomen welvaart en relatief weinig menselijk leed en ontbering. 

In termen van vooruitgang hebben we ook enorme stappen gezet in deze periode. Innovaties volgen elkaar in steeds sneller tempo op en een immer groeiende wereldbevolking wordt van voedsel, onderdak, werk, vermaak en spullen voorzien. Logischerwijs wordt nu steeds vaker de vraag gesteld hoe houdbaar dat is en hoelang je op deze weg door kan gaan. Hoelang kan onze planeet dat aan?  Hoe veilig is dit? Komen we niet op een gegeven moment op een punt dat we veel vaker pandemieën kunnen gaan verwachten en zal de competitie voor grondstoffen en hulpmiddelen niet ook op een bepaald moment gaan leiden tot militair conflict? 

Dat zou allemaal heel goed kunnen, maar de vraag is dan wat we daaraan gaan doen. Er is geen wereldwijd centraal regie-orgaan met echte power dat dit regelt. Dus die verantwoordelijkheid kunnen we niet uitbesteden. Het feit dat landen en machtsblokken hun eigen boontjes moeten doppen, zorgt er ook voor dat iedereen uiteindelijk primair met zijn eigen, meer kortetermijnbelang bezig is. Corona heeft ons laten zien hoe kwetsbaar ons evenwicht en onze economieën eigenlijk zijn en dat we het milieu wel erg zwaar belasten en dat de effecten daarvan niet meer te verantwoorden zijn, daar zijn we het wel over eens. Dus eigenbelangoverstijgend denken en handelen is wel nodig, maar ik ben benieuwd of en welke fundamentele veranderingen er nu ingezet gaan worden.  

Hoe vervelend deze wake up call ook is, het is ook kans om eens heel goed te gaan kijken naar de built-up van regels en gevestigde belangen van de afgelopen 75 jaar. Deze zijn er stiekem natuurlijk grotendeels op gericht om de status quo van de gevestigde orde te handhaven.  Zo’n situatie duurt nooit eindeloos en in de geschiedenis zijn het vaak oorlogen geweest die eens in de zoveel tijd ervoor zorgden dat alles opnieuw ingericht kon worden. Als die herinrichting op een gebalanceerde manier gebeurde, dan was dat vaak een goede basis voor een periode van nieuwe voorspoed en innovatie. 

De vraag is waar wij nu staan. Gaan wij een turbulente periode tegenmoet waarin het spel van de macht en belangen keihard wordt gespeeld of hebben we daarvan kunnen leren? Laten we vooral dat laatste hopen en dat gaat volgens mij het beste als er een globale consensus komt dat er gezocht zal gaan worden naar nieuwe balansen en wellicht herverdeling van welvaart met als doel een duurzame situatie van rust en stabiliteit. 

Maar hoe gaan we dat in praktijk kunnen vormgeven in een wereld met regimes/landen met verschillende belangen en kijk op zaken als individuele rechten, democratie en vrijheid en een immer groeiende wereldbevolking? Het lijkt mij duidelijk dat als we op de huidige manier doorgaan we op enig moment zeker de grenzen van de groei zullen gaan ervaren en dit hoe dan ook zal gaan leiden tot conflicten. Een interessante vraag dan is of technologie en innovatie ons verder kan helpen hierin. 

Zal technologie eerder bestaande situaties efficiënter maken of kan technologie ons ook helpen om fundamentele veranderingen te bewerkstelligen? Ik denk dat beiden zou kunnen. De afgelopen weken hebben bijvoorbeeld duidelijk gemaakt dat met onze moderne communicatiemiddelen prima een heel groot deel van alle meetings virtueel gedaan kan worden, dus dat het totale aantal reisbewegingen best wel wat ingeperkt zou kunnen worden, met positief effect op het milieu. En moderne voedselproductie methoden kunnen ervoor zorgen dat we een steeds meer mensen kunnen voeden, maar dan kom je ooit toch nog ergens aan de grens. Meer fundamentele verandering zou kunnen komen van doorbraken op het gebied van hernieuwbare energie. Maar zonder gedragsveranderingen gaat het uiteindelijk allemaal nog steeds leiden tot dezelfde toestand waar we nu in zitten, maar dan met meer mensen. 

In ieder geval is voor de korte termijn van belang dat we gaan kijken naar de mogelijkheden die technologieën bieden als hulpmiddel om de vrede en voorspoed voor zoveel mogelijk mensen op deze aarde te bewaren. Dit zal een van de belangrijkste uitdagingen worden van onze samenleving in de komende jaren en in het bijzonder ook van politici, overheden, beleidsmakers en andere belanghebbenden. 

De discussies over de corona-app laten zien hoe actueel en tegelijkertijd lastig dit is. Iedereen heeft, in de vorm van een mobiele telefoon allang een zender met heel veel mogelijkheden bij zich en je zou die data zo kunnen inzetten om bijvoorbeeld te monitoren, waarschuwen en zo besmetting te voorkomen. Echter, terecht maakt men zich hier ook zorgen over. De privacy komt in het geding, onbedoeld schuiven we dan toch weer op richting surveillance, etc. Dat zijn lastige vraagstukken, maar wel zaken waar we een antwoord op moeten hebben als we technologie gaan inzetten. 

Echter, we kunnen ook niet niets doen of eindeloos blijven nadenken. Als we niets doen, dan zullen we de prijs betalen op een andere manier en als we eindeloos blijven nadenken, dan bepalen uiteindelijk anderen voor ons hoe dingen zullen gaan. Dat zien we nu al af en toe gebeuren. Wat naar mijn inzien heel belangrijk zal zijn voor een fijne toekomst voor onszelf, onze nazaten, ons land en de wereld om ons heen, is dat we manieren vinden om goede en doordachte keuzes te maken voor de inzet van nieuwe technologie/innovaties. Maar dan wel wat sneller dan nu doen. Daarin kunnen we echt een stap maken. Dat is ook nodig om te voorkomen dat we uiteindelijk terugvallen in de oude mechanismen van pure powerplay en krachtmetingen. 

Hoe gaan we technologie op een verantwoordelijke manier inzetten? Niet nergens over nadenken, maar ook niet alleen maar bang en negatief zijn en eindeloos debatteren. We zullen vooruit moeten en hoe sneller we nieuwe oplossingen kunnen inzetten, hoe langer en hoe meer profijt we ervan hebben. Dit vereist wel wat inzicht, visie en moed. Je kan niet alles van tevoren weten, maar vaak wel gaandeweg bijsturen. Minister De Jonge verdient met zijn appathon voor de Corona-app best een pluimpje voor lef en vernieuwing: de maatschappelijke discussie is zo in twee weken tijd massaal en intensief gevoerd. Ik heb het zelden sneller meegemaakt.

Of we ons huidige welvaarts- en veiligheidsniveau in de toekomst zullen kunnen vasthouden, zal met een immer groeiende wereldbevolking voor een groot deel afhangen van slimmere inzet van technologie en middelen gecombineerd met het vermogen conflicten te vermijden. Op de langere duur kan het alleen werken als de verschillen niet te groot zijn en de voordelen eerlijk verdeeld worden. De corona-crisis heeft de reeds opkomende trend om meer na te denken over balans, ethiek en slimme inzet van middelen een enorme boost gegeven. En zowel de tech industrie, overheden en andere stakeholders lijken de handschoen op te pakken. Het is nu zaak om niet alleen maar bang te zijn en in moeilijkheden te denken, maar ook gewoon te durven experimenteren met nieuwe concepten, technologie en innovatie, af en toe mislukkingen te accepteren en dan weer door te gaan op basis van nieuwe inzichten. De toekomst van onze voorspoed hangt nu af van of we ook echt iets gaan doen met deze lessen. Dat het moeilijk is weten we, maar blijven hangen biedt sowieso weinig perspectief. Dus laten we gaan experimenteren, samenwerken, fouten maken, van elkaar leren en vooruitgaan. 

Ton Wagemans Partner