Analyse Gemeenteraadsverkiezingen 2022

18/03/2022 - De Gemeenteraadsverkiezingen van 2022 worden getekend door een historisch lage opkomst van circa 50% ten opzichte van circa 55% bij de verkiezingen in 2018. Dat duidt op een afnemend vertrouwen in de politiek. In het verlengde daarvan heeft de verschuiving van landelijke naar lokale partijen zich verder doorgezet, wat de grip van Den Haag op de gemeentepolitiek verkleint.  

Toch blijven de landelijke partijen in het algemeen sterk aanwezig. D66 en VVD blijven in de kopgroep in alle G4 steden. Het CDA verliest fors maar blijft qua zetelaantal de grootste, gevolgd door VVD, D66, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. De SP leidt een relatief noemenswaardig verlies ten opzichte van 2018, GroenLinks wist juist de lokale winst van 2018 vast te houden - ondanks de significante landelijke daling in 2021.  

In de analyse hieronder bespreken we de belangrijkste implicaties op het gebied van tech en digitalisering in Amsterdam en Rotterdam. 

Verkiezingsuitslag Amsterdam 

In de hoofdstad lijken alleen landelijke partijen plaats te gaan nemen in de gemeenteraad. De hoofdstad is verder naar links opgeschoven, met de PvdA als grootste partij. GroenLinks, D66 en de VVD zijn de nummers 2 t/m 4. De opkomst was 46%, ten opzichte van 52,2% in 2018. 

De PvdA richt zich in haar programma op een 'wederkerig vestigingsklimaat', waarbij ze randvoorwaarden willen gaan stellen voor bedrijven die zich in de hoofdstad vestigen. Ze stellen voor om in bestemmingsplannen specifieker aan te geven welke type bedrijven in een bepaald gebied gewenst zijn. Hierbij zien zij ook een sterkere rol voor bewoners, die zij meer invloed willen geven. 

Verder richt de partij richt zich op een duurzame economie waarbij de overheid een 'grote sturende rol op zich neemt'. Graag werkt de partij met een 'license to operate' om zo grip te krijgen op (tech)bedrijven, als voorbeeld noemen zij daarbij bedrijven uit de platformeconomie. 

De partij heeft zeker oog voor de positieve kansen van innovaties en digitalisering, maar ziet graag dat de gemeente een assertieve rol inneemt ten aanzien van regelgeving, en haar burgers actief informeert over de kansen en gevaren van technologie. 

Verkiezingsuitslag Rotterdam 

De tweede stad van Nederland laat een heel ander beeld zien. Hier is de lokale partij Leefbaar Rotterdam wederom de grootste geworden met 10 zetels. Op ruime afstand volgen VVD (6), GroenLinks (5) en D66 (5). Wel staat Rotterdam in de top 3 van gemeenten met de laagste opkomst (38,9%).  

Het vestigingsklimaat van Rotterdam is voor Leefbaar erg belangrijk; zeker ten aanzien van het MKB. Verlaging van de regeldruk en belastingen noemt Leefbaar als belangrijke factoren om het vestigingsklimaat attractief te houden. Leefbaar gaat zich ook sterk maken voor het triple-helix innovatiemodel, met sterke samenwerkingen tussen bedrijfsleven, universiteiten en de lokale overheid. 

Leefbaar Rotterdam maakt geen onderdeel uit van de huidige coalitie, die bestaat nu uit een brede coalitie van VVD, GL, D66, PvdA, CDA en CU/SGP.  

Na de formele vaststelling van de uitslag op 21 maart zal de coalitievorming in de gemeentes beginnen.  

Vooruitblik: Provinciale Staten verkiezingen mei 2023

Het volgende politieke moment is de Provinciale Staten Verkiezingen volgend jaar, waar indirect ook de samenstelling van de Eerste Kamer wordt bepaald. Deze verkiezingen zijn voor het Kabinet Rutte IV - dat geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer - belangrijk omdat ze de effectiviteit van Rutte kunnen versterken of afzwakken.