Platformen als brandpunt van maatschappelijke discussies

Terug naar articles

20 december, 2016

Online platformen | Considerati

Wie kent hem nog: de webmaster? Toen websites nog een gastenboek hadden zwaaide hij de scepter en controleerde het gedrag in zijn ‘huis’. In rap tempo veranderde het internet, met de komst van online platformen veranderden de huizen in publieke pleinen. In het recente boek ‘de Platformsamenleving’ van José van Dijck et al. wordt een aanzet gegeven voor een discussie over hoe om moet worden gegaan met publieke waarden in deze nieuwe ‘openbare’ ruimte.

Net zoals bij alle andere plekken waar mensen bij elkaar komen vragen we ons bij platformen af hoe we moeten omgaan met wie onwaarheden verspreidt, een menigte ophitst, of met nieuwe koopwaar een markt veroverd. Volgens van Dijck zijn platformen niet neutraal en beïnvloedden ze publieke waarden. Vandaar de ondertitel: ‘strijd om publieke waarden in een online wereld’. Het is echter makkelijker vast te stellen dat er publieke waarden zijn, dan welke dat precies zijn. Bepalen hoe deze publieke waarden geborgd moeten worden is helemaal ingewikkeld.

Neem bijvoorbeeld de taxi platformen, veel kritiek richt zich op het ontstaan van een ‘precariaat’: een kwetsbare groep ondernemers voor wie de verzorgingsstaat langzaam verdwijnt. Dit is een nieuw verschijnsel, en dus is de snelle reactie dat er iets aan het bedrijfsmodel moet veranderen. De chauffeurs moeten ‘gewoon’ worden aangenomen, er moeten sociale afdrachten gedaan worden, en bij ziekte moeten de chauffeurs worden doorbetaald. ‘Oplossingen’ die geen achting geven aan een veel bredere maatschappelijke discussie over hoe wij met werk en arbeidsrelaties om willen gaan. Is bijvoorbeeld de klassieke dichotomie van werkgever­ – werknemer nog wel van deze tijd? Of wat betekent het voor een maatschappij als de zekerheid van het vaste contract langzaam verdwijnt?

Ook de reactie op nepnieuws lijkt voorbij te gaan aan een veel bredere maatschappelijke discussie. We voelen direct aan dat het verspreiden van onwaarheden ingaat tegen een publiek belang, en zeker niet helpt bij het democratische proces. Maar de man op het plein die roept dat het einde der tijden nadert wordt niet verwijderd maar genegeerd. Moeten we de omgang met nepnieuws op het internet wel de verantwoordelijkheid van het platform maken? Of zit er juist (publieke) waarde in media-wijze burgers die nepnieuws met dezelfde routine negeren als de schreeuwende gek?

De valkuil van de ontluikende discussie over publieke waarden op online platformen is dat we, verward door de nieuwe vorm van de publieke ruimte, niet tot de achterliggende vragen doordringen. Zo worden met haastige antwoorden bestaande keuzes en oplossingen over het hoofd gezien. En lopen we het risico om fundamentele beslissingen over de toekomst alleen te maken in het licht van wat nu het de meeste aandacht trekt. 

Joas_DSC7601
Joas van Ham

Adviseur

Gerelateerde blogs

Visie van politiek partijen op technologie | Considerati

ChristenUnie: Sociaal en groen

Op weg naar de Tweede Kamerverkiezingen analyseert Considerati de verkiezingsprogramma’s van...

Lees meer

Shopping time. Seasonal euro discount tour illustration

Europese Commissie presenteert Digital Single Market plannen

Vanmiddag presenteerde de Europese Commissie haar drie nieuwe voorstellen om de Europese digitale...

Lees meer

Op de hoogte blijven?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief. Zie ons privacy statement.