Justitie toegang tot medische gegevens: paradox of realiteit?

Terug naar articles

18 mei, 2017

Justitie toegang tot medische gegevens: paradox of realiteit? | Considerati

Een buisjes bloed afstaan in het ziekenhuis, voor onderzoek naar je eigen gezondheid of als donatie. Dat blijft in het ziekenhuis en wordt gebruikt voor medische doeleinden, toch?

Helaas is niets minder waar, en wordt het overgebleven lichaamsmateriaal vaak gebruikt voor andere doeleinden dan waarvoor het afgegeven is door jou. Om het individu meer zeggenschap over zijn gedoneerde lichaamsmateriaal te geven en het gebruik hiervan te reguleren, ligt er momenteel een wetsvoorstel ter consultatie tot 23 juni 2017.

Toestemming vragen is het uitgangspunt. Er zijn echter een drietal uitzonderingen, waarbij toestemming niet nodig is, namelijk bij de doeleinden: verbetering van de zorg, faciliteren van onderzoek of onderwijs, of (beperkt) gebruik in strafzaken. Vooral deze laatste mogelijkheid, stuit op veel weerstand.

Gebruik in strafzaken

Justitie krijgt alleen toegang tot de medische database, wanneer het een verdenking betreft van een misdrijf waar acht jaar of meer op staat. Daarbij mogen ze slechts een zeer gerichte zoekactie doen naar lichaamsmateriaal van een specifieke verdachte. Het moet uiterst noodzakelijk zijn voor het onderzoek en op geen enkele andere wijze te verkrijgen zijn. Daarnaast is vereist dat een adviescommissie zich erover buigt, waarna de rechter definitief een beslissing neemt.

Medisch beroepsgeheim

Deze toegang staat echter haaks op het medisch beroepsgeheim: artsen hebben een geheimhoudingsplicht, om vertrouwen in de zorg te bewerkstelligen. Om deze reden kan een arts zich ‘verschonen’ van de plicht om te getuigen, op grond van het beroepsgeheim. Door justitie toegang te verschaffen tot medisch lichaamsmateriaal, wordt dit beginsel doorbroken. Dit kan ten koste gaan van het vertrouwen van de bevolking in de zorg, maar ook weerhouden tot het gebruiken van zorg.

Deze belangenverstrengeling is echter niet nieuw: bij de Hoge Raad bestaat al een jurisprudentielijn over dit issue. Alleen in hele uitzonderlijke gevallen, zal de rechter beslissen dat de waarheidsvinding boven het beroepsgeheim van de arts gaat.

Doelbinding

Bij bestudering van het lichaamsmateriaal is, direct of indirect, te achterhalen door welk individu dit is afgestaan: het bevat namelijk DNA-materiaal. Hierdoor kwalificeert het als een persoonsgegeven onder de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp).

Deze persoonsgegevens mogen alleen verwerkt worden voor het doel waarvoor ze verkregen zijn: jouw toestemming ziet alleen op het verwerken van het bloed voor het onderzoeken van je gezondheid of ter donatie. Deze grond voor het verwerken van jouw DNA-materiaal, heeft geen betrekking op het gebruik in strafzaken. Gebruik voor dit doeleinde vereist een eigen grondslag in de wet, tenzij aangetoond kan worden dat het doel van strafvorderlijk onderzoek te verenigen is met het medische doel. Hierbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar de verwachtingen van het individu bij het doneren van lichaamsmateriaal.

En nu?

Belanghebbenden en geïnteresseerden kunnen tot eind juni hun mening delen over het wetsvoorstel. Het is een goed initiatief om het individu meer controle te bieden over zijn afgestane lichaamsmateriaal. Er zijn echter nog wel verbeteringen nodig, ook met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens. De consultatie zal uitwijzen hoe wij, als maatschappij, aankijken tegen deze nieuwe ontwikkelingen en waar de wetgever aanpassingen, nuanceringen en extra waarborgen moet aanbrengen.

Meer informatie over deze ontwikkelingen of ondersteuning bij het indienen van een reactie op het wetsvoorstel? Neem contact op met Considerati!

Considerati_Simone
Simone Huting

Juridisch Adviseur

Gerelateerde blogs

Ford wil richtlijnen voor privacy in auto’s

In de nabije toekomst zullen auto’s meer en meer uitgerust worden met internetverbindingen en...

Lees meer

Weinig bescherming persoonsgegevens minderjarigen op apps en websites

Uit een internationale scan van apps en websites voor kinderen is gebleken dat er in veel gevallen...

Lees meer

Op de hoogte blijven?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief. Zie ons privacy statement.