Europese publieke consultatie over auteursrecht: het perspectief van rechthebbenden

Terug naar articles

10 maart, 2014

Op 5 maart 2014 werd de publieke consultatie over herziening van het auteursrecht na een periode van drie maanden gesloten. Het doel van de consultatie was het verzamelen van inzichten en standpunten rondom de voorgestelde herziening van het Europees auteursrecht van alle relevante belanghebbenden.

De digitale omgeving heeft voor veel nieuwe mogelijkheden voor zowel makers van creatieve werken als voor consumenten gezorgd, maar bracht ook nieuwe uitdagingen voor rechthebbenden en tussenpersonen met zich mee. De vraag waarover de Europese Commissie zich nu moet buigen, is of het noodzakelijk is om het huidige raamwerk van auteursrecht-wetgeving te herzien en aan te passen aan deze nieuwe mogelijkheden en uitdagingen. Als onderdeel van dit proces heeft de Europese Commissie belanghebbenden voor hun inbreng gevraagd op de volgende onderwerpen:

  • Territorialiteit in de Interne Markt;
  • Harmonisatie van auteursrecht in het digitale tijdperk;
  • Beperkingen en uitzonderingen op het auteursrecht in het digitale tijdperk;
  • Fragmentatie van de Europese auteursrecht markt;
  • Hoe de effectiviteit en efficiëntie van handhaving kan worden verbeterd terwijl de legitimiteit daarvan wordt onderbouwd in de bredere context van de auteursrecht herziening.

Hoewel de 11.117 bijdragen nog niet openbaar zijn gemaakt, kunnen wij u toch al door een aantal van de ideeën die voornamelijk door rechthebbenden zijn ingebracht leiden.

We hebben verschillende makers en rechthebbenden gevraagd naar hun inbreng in de consultatie op de hierboven genoemde onderwerpen. Rechthebbenden blijken conflicterende gevoelens te hebben bij een eventuele herziening van het auteursrecht. Verdere harmonisatie van het auteursrecht, bijvoorbeeld door meer uniformiteit rondom beperkingen en uitzonderingen te creëren, wordt over het algemeen door rechthebbenden verwelkomd. Echter, zeer drastische veranderingen in de fundamentele principes van het auteursrecht zouden negatieve consequenties kunnen hebben voor de Europese content markt, en worden daarom dan ook afgeraden.

Pan-Europese licenties

Er lijkt een verschil te zijn in de wijze waarop Europese beleidsmakers en wetgevers het auteursrecht zien en hoe de creatieve sector het auteursrecht op dagelijkse basis in de praktijk brengt. Dit verschil is voornamelijk aanwezig bij het onderwerp van territorialiteit. Hoewel de Europese Commissie met herziening van de bepalingen rondom territorialiteit zowel rechthebbenden als consumenten tegemoet wil komen, lijken rechthebbenden hier vooral nadelen in te zien. Content makers voorzien vaak in specifieke licenties voor verschillende landen. Omdat vraag en aanbod de prijs voor een product bepalen, kunnen marketing strategieën verschillen tussen verschillende EU lidstaten. Dit leidt waarschijnlijk tot fragmentatie van de Europese markt, de vraag is echter of dit per se slecht is. Er zijn meerdere redenen voor deze verschillen in vraag en aanbod, zoals culturele verschillen, taalbarrières en nationaal aanbod. Rechthebbenden vrezen dat het gedwongen realiseren van één interne markt voor auteursrecht in Europa, bijvoorbeeld door het verplicht stellen van pan-Europese licenties, het economisch systeem van vraag en aanbod zodanig zal ondermijnen dat zowel consumenten als rechthebbenden benadeeld zullen worden. Dit is het geval wanneer rechthebbenden de contractuele vrijdom verliezen om verschillende licentievoorwaarden te stellen toegespitst op verschillende afzetmarkten. Creativity Works! – een coalitie van organisaties, federaties en belangenverenigingen uit de Europese culturele en creatieve sector – beargumenteert bijvoorbeeld in haar inbreng in de consultatie dat “als zijnde producten gericht op een ervaring, creatieve werken worden bedacht, gemaakt, geproduceerd en vermarkt gericht op specifieke taalkundige en culturele markten en smaken. In een EU met 28 lidstaten en 24 nationale talen (plus maar liefst 65 regionale en minderheidstalen), moeten creatieve werken voor ieder van deze markten apart worden bewerkt, gecureerd, aangepast, gepromote en in de media worden gezet. Dit proces vereist aanzienlijke investeringen en culturele adaptatie.”

Hoewel sommige Europese denkers economisch voordeel voorzien in een EU-wijde aanpak, betwijfelen content makers dat er voldoende vraag is naar Europese licenties voor bijvoorbeeld Nederlandstalige of Griekse producten. Een EU-wijde aanpak zou in zo een geval kunnen leiden tot te hoge prijzen voor afzetmarkten waar de vraag laag is, waardoor het product daar in zijn geheel niet gekocht zal worden door distributeurs. Daardoor zijn zowel consumenten als makers benadeeld; consumenten kunnen het product niet bemachtigen en makers kunnen hun product niet verkopen. Daarbij komt dat multi-territoriale licenties onder het huidige auteursrecht ook al mogelijk zijn.

“Grensoverschrijdende toegang tot content is al een realiteit in de EU, wanneer dit wordt aangedreven door vraag vanuit de consument. Volgens een recente economische studie gefocused op de audiovisuele sector blijft de vraag naar TV programma’s in een andere dan de eigen taal echter laag en beperkt tot migranten of expacts, die slechts 3.3% van de gehele Europese bevolking representeren,” aldus Creative Works!.

Harmonisatie van uitzonderingen en beperkingen

Het tweede onderwerp van de consultatie betreft de harmonisatie van het auteursrecht in de interne markt en de beperkingen en uitzonderingen hiervan. Harmonisatie van de uitzonderingen en beperkingen op het auteursrecht wordt door rechthebbenden verwelkomd en wordt ook als voordeel voor de consument gezien. Rechthebbenden die verschillende nationale afzetmarkten willen betreden met hun producten worden gehinderd door de grote verschillen in uitzonderingen en beperkingen binnen de EU. Zo verschilt de interpretatie en de context van de uitzondering op het auteursrecht voor het maken van een privé-kopie in Nederland zwaar met die in de rest van Europa. Hetzelfde geldt voor het citaatrecht, dat in Duitsland veel strikter wordt uitgelegd dan in de meeste andere lidstaten. Voor rechthebbenden is het een complexe en vaak kostbare aangelegenheid om de interpretatie van de verschillende beperkingen en uitzonderingen voor 28 afzonderlijke lidstaten te doorgronden. Harmonisatie zou voor een ‘level playing field’ zorgen en daarmee voor eerlijke concurrentie tussen de lidstaten.

Met betrekking tot handhaving van het auteursrecht delen rechthebbenden de zorgen van de Commissie. Live-uitzendingen worden bijvoorbeeld vaak getroffen door piraterij, waarbij rechthebbenden slechts heel weinig tijd hebben om maatregelen te treffen om hun rechten te beschermen. Ondanks de assistentie van tussenpersonen die op grond van notice-and-takedown procedures bijvoorbeeld illegale streams offline halen, is het beschermen van deze content vaak heel lastig.

Veelbelovende groei

Het lijkt erop dat rechthebbenden vertrouwen hebben in de bestaande fundamentele principes van het auteursrecht en dat het huidige systeem de noodzakelijke flexibiliteit biedt, ook in de digitale omgeving. De Europese markt voor creatieve werken is competitief en laat veelbelovende groei zien. De rechthebbenden die zijn samengekomen in Creativity Works! waarschuwen de Commissie daarom dat “knoeien met zo’n zorgvuldig geconstrueerde auteursrecht systeem een zorgvuldige afweging van de feiten vereist, waarbij passend gewicht aan het bewijsmateriaal wordt gegeven, en alleen moet worden gedaan met de striktste verantwoording.”

De Europese Commissie zal nu de inbreng van alle belanghebbenden evalueren en samen met de inbreng van eerdere consultaties en projecten, zoals het Licenses for Europe project, nieuwe plannen opstellen voor de herziening van het juridisch raamwerk voor auteursrecht. Wij zullen de komende weken nog een aantal keren over de consultatie berichten vanuit verschillende invalshoeken, daar dit een belangrijk onderdeel zal zijn voor de toekomst van het auteursrecht.

Gerelateerde blogs

Hoge Raad: thuiskopieheffing was jarenlang te beperkt

Op 7 maart 2014 besloot de Hoge Raad dat de thuiskopieheffing jarenlang te beperkt is toegepast. De...

Lees meer

Privacy en eigendom: ben je echt eigenaar van je persoonsgegevens?

Vorige week heeft Spotify haar nieuwe privacy policy gepubliceerd, die onmiddellijk tot ophef...

Lees meer

Op de hoogte blijven?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief. Zie ons privacy statement.