Hoe kan online proctoring op en verantwoorde manier worden ingezet?

30/04/2020 - “Tentamen? De webcam kijkt mee”, kopte het NRC Handelsblad onlangs. De krant doelt op online proctoring, waarbij met behulp van software gesurveilleerd wordt vanaf afstand. Doordat onderwijsinstellingen hun deuren door de coronacrisis hebben moeten sluiten, wordt online proctoring ingezet om de continuïteit van het onderwijs te garanderen. Studenten zijn echter minder blij met deze manier van tentaminering en “ervaren de software voor online tentamens als een inbreuk op hun privacy”. Op grond hiervan startten een aantal studenten een petitie tegen digitale surveillance bij online tentamens. De Autoriteit Persoonsgegevens (‘AP’) deelt deze zorgen en gaat bij onderwijsinstellingen controleren of zij de privacy voldoende geborgd hebben bij de inzet van online proctoring. In dit blog bespreken wij daarom een aantal privacyaspecten van online proctoring.  

Wat is online proctoring?

Bij online proctoring wordt een student op afstand via één of meerdere camera’s in de gaten gehouden bij het maken van een tentamen, met als doel om fraude te voorkomen. Er zijn drie vormen van proctoring, namelijk (1) live proctoring, waarbij een surveillant direct via een camera meekijkt wanneer de student het tentamen maakt, (2) proctoring achteraf, waarbij opnames van de student tijdens het maken van het tentamen later kunnen worden teruggekeken door een surveillant en (3) geautomatiseerde proctoring, waarbij de software geautomatiseerd mogelijke momenten van fraude detecteert, bijvoorbeeld doordat de student wegkijkt of andere software opstart. Een surveillant controleert achteraf of er daadwerkelijk sprake is van fraude.

Zorgen over privacy

Alhoewel online proctoring ervoor kan zorgen dat studenten ook gedurende de huidige coronacrisis tentamens kunnen afleggen, voeren studenten aan dat deze vorm van tentaminering een schending van hun privacy is. Zij voelen zich niet comfortabel bij het idee dat wordt meegekeken in hun privé-omgeving. Hierover zijn ook veel signalen binnengekomen bij de AP. De zorgen van studenten zijn begrijpelijk. Indien de persoonsgegevens die in het kader van online proctoring worden verzameld niet volgens de privacywetgeving worden verwerkt, kan dit ernstige privacyrisico’s opleveren voor de student.

Dit heeft er allereerst mee te maken dat door middel van online proctoring gevoelige informatie wordt verzameld waardoor de impact van een beveiligingsincident groot is. De studenten moeten bijvoorbeeld foto’s maken van de ruimte waarin zij het tentamen afleggen. De achtergrond van een kamer kan veel zeggen over iemand. Denk aan religieuze symbolen, gezinsleden die in beeld komen of andere persoonlijke objecten. Daarnaast bevatten de beelden informatie over hoe studenten presteren en hoe zij zich tijdens het maken van een tentamen gedragen. Het grote verschil met de ‘normale’ manier van surveilleren, is dat het gedrag van de student wordt vastgelegd en opgeslagen waardoor het kan worden gedeeld met derden en kan worden teruggekeken.

Daarnaast maken studenten zich zorgen over hoe leveranciers van online proctoring software de privacy van de studenten waarborgen. De AP benadrukt dat de onderwijsinstellingen verantwoordelijk zijn voor het kiezen van een geschikte aanbieder, zodat een tool wordt geïmplementeerd waarbij de privacy van studenten en medewerkers gewaarborgd is. Onderwijsinstellingen moeten kunnen aantonen dat zij online proctoring op een verantwoorde manier inzetten.

Indien onderwijsinstellingen tools voor online proctoring onverantwoord inzetten, kunnen studenten hierover gaan klagen bij de AP of in de media. Hierdoor bestaat de kans dat onderwijsinstellingen reputatieschade oplopen. Bovendien heeft de AP aangekondigd te gaan controleren hoe onderwijsinstellingen omgaan met privacy. Indien uit onderzoek blijkt dat dit niet voldoende is, lopen zij kans op een boete.

Tips bij online proctoring

Indien een student een tentamen maakt door middel van online proctoring wordt gevoelige informatie over de student opgeslagen. Onderwijsinstellen moeten daarom allereerst nagaan of online proctoring echt noodzakelijk is om de student te toetsen en of er geen minder ingrijpend middel voorhanden is. Bijvoorbeeld toetsing door middel van een essay, of een mondeling tentamen. Indien toch wordt gekozen voor online proctoring, is het van belang dat dit wordt ingezet op een manier die de privacy van de student zo min mogelijk raakt. Houd daarom bij het gebruik van online proctoring onder andere rekening met de volgende punten:

  • Controleer bij het selecteren van een leverancier of deze zich houdt aan de vereisten uit de privacywetgeving of vraag door middel van documentatie aan te tonen dat hij de vereisten uit de AVG naleeft;
  • Sluit een verwerkersovereenkomst af met de leverancier die de software voor online proctoring levert;
  • Voer vooraf een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uit;
  • Informeer de studenten over (de impact van) online proctoring en geef tips om de privacy impact te beperken;
  • Bewaar de gegevens niet langer dan noodzakelijk om het doel te realiseren;
  • Consulteer een universiteitsraad waarin studenten worden geraadpleegd en hun mening kunnen delen.
Evelijn van Wanroij Legal Consultant

DPIA

Heb je naar aanleiding van bovenstaande blog nog vragen? Heb je hulp nodig bij het implementeren van online proctoring of bij het uitvoeren van een DPIA rondom dit proces? Neem dan contact met ons op. Considerati heeft veel ervaring op het gebied van privacy- en gegevensbescherming in het (hoger) onderwijs. Wij helpen u graag om ervoor te zorgen dat online proctoring verantwoord wordt ingezet.

Meer informatie over DPIA