21/11/2023 - Morgen gaan we naar de stembus, en op 7 december 2023 gaan de gekozen Kamerleden in debat over de ontstane politieke situatie. Een verkenner zal dan de situatie snel moeten samenvatten en een aantal richtingen moeten geven voor een ongetwijfeld complexe politieke puzzel. Wat valt op als we alvast terugblikken op de afgelopen campagne?
7 december 2023 debat over de ontstane politieke situatie
Op 6 december – twee weken na de verkiezingen – worden nieuwe Tweede Kamerleden geïnstalleerd en op 7 december debatteert de nieuwe Kamer meteen over de ontstane politieke situatie. Een verkenner zal dan de situatie snel moeten samenvatten en een aantal richtingen moeten geven voor een ongetwijfeld complexe politieke puzzel. Voordat het spel van de formatie en inhoudelijke onderhandeling kan beginnen, zijn er echter nog twee campagnedagen.
Meer reuring in de laatste campagneweek
Na een aftastend begin kreeg de campagne in de laatste week wat blosjes op de wangen. Sommige peilingen lieten verschuivingen zien (PVV) en de ogenschijnlijke besluiteloosheid van Omtzigt die hem eerder veel attentie opleverde werd voorzichtig tegen hem ingezet. Wilders draaide zijn ministeriabele kant naar het licht en Timmermans zet het beeld van een sterk rechtse verkiezingsuitslag in om voor een machtige PvdA | GroenLinks te pleiten: een beroep op de strategische stem.
Achter de schermen intensieve maanden
Ook achter de schermen vonden de stevige ontwikkelingen plaats. Timmermans moest behoedzaam manoeuvreren in de samensmelting van PvdA en GroenLinks, BBB moest een situatie met Mona Keijzer managen en bij de PvdD wierp Esther Ouwehand het bestuur met groot politiek gevoel omver. Het grootste huzarenstuk was echter de VVD die de interne machtsoverdracht vrijwel vlekkeloos uitvoerde, zonder gedoe en met significant behoud van zetels.
Aantal relevante onderwerpen niet zichtbaar
Waar Omtzigt veel zendtijd kreeg voor institutionele verbouwingen zoals het instellen van een grondwettelijk hof, een nieuw kiesstelsel en betere toezichthouders, vonden andere onderwerpen de spotlight niet. Zorg, energie, vestigingsklimaat, onderwijs of AI-innovatie waren niet pregnant aanwezig. En ook een verhaal over Europa of over onze positie in de wereld kreeg – ondanks het conflict tussen Hamas en Israël – weinig zuurstof van grote partijen.
Europa, digitalisering en innovatie tijdens de formatie echter niet afwezig
Het lukte de kleinere partijen dus niet om het belang van een krachtig Europa, vestigingsklimaat en vraagstukken rondom kunstmatige intelligentie te agenderen voor de campagne. Toch betekent deze stilte geenszins dat ze in een Regeerakkoord zullen ontbreken: deze thema’s hebben immers in vrijwel alle verkiezingsprogramma’s een plek. Het onderwerp AI bijvoorbeeld zal dus zeker op tafel liggen. Wel moet ten minste één partij – een partij die de Nederlandse digitale voorsprong wil consolideren! – dit thema tijdens de formatieonderhandelingen ook van die tafel pakken. Hoe we daar samen voor kunnen zorgen?
Heeft u vragen?
Heeft u vragen over de politieke ontwikkelingen of bent u op zoek naar strategisch Public Affairs advies in de aanloop naar de verkiezingen? Neem contact op met Considerati, wij bieden gespecialiseerd advies en ondersteuning op maat.