'Klik apps' als de oplossing voor criminaliteit, of een privacyrisico?

30/09/’21 - Het handhaven van de openbare orde is voor gemeenten een grote prioriteit. Als digitale middelen daarbij kunnen helpen is dat natuurlijk mooi meegenomen. In Nederland worden er momenteel in verschillende gemeenten experimenten gedaan met een zogeheten 'klik app’.  Via de app 'Meld een Vermoeden' kunnen inwoners melding maken van vermoedelijke criminele activiteiten van buren. De app wordt zowel gebruikt door bewoners als ondernemers. Hoogleraren, maar ook de Autoriteit Persoonsgegevens (hierna: AP) hebben zich kritisch uitgelaten over de inzet van deze app in gemeenten.

Digitale middelen als de oplossing van criminaliteit

De app 'Meld een Vermoeden' is niet de eerste die digitale middelen inzet om criminaliteit te bestrijden. In Nederland kent u waarschijnlijk ook 'Meld Misdaad Anoniem'. Via Meld Misdaad Anoniem kunnen mensen telefonisch of via de website anoniem informatie over criminaliteit geven. Meld Misdaad Anoniem is een onafhankelijke organisatie en elke melding die binnenkomt wordt getoetst en gecontroleerd voordat medewerkers het doorsturen naar de politie of andere opsporingsdiensten. Meld een Vermoeden daarentegen is een platform speciaal gericht op gemeenten.

Een burenruzie als privacyrisico

De AP waarschuwt dat er privacyrisico’s gebonden zijn aan het gebruik van apps zoals Meld een Vermoeden: Door het gebruik van dit soort apps via gemeenten hebben burgers nu de mogelijkheid om na een burenruzie meldingen over criminaliteit te maken – ook als criminaliteit helemaal niet aan de orde is. Het gebruik van deze apps roept daarom veel vragen op. Controleert de gemeente bijvoorbeeld de meldingen voordat zij actie onderneemt? Krijgen burgers een bericht als zij in het systeem staan? Hoe lang bewaren gemeenten de gegevens? En wat gebeurt er als blijkt dat de meldingen niet kloppen?

Het antwoord van de AVG

Om deze vragen te beantwoorden is het belangrijk om te kijken naar wat de AVG over dit soort kwesties zegt. De rechten van betrokkenen spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol. Personen hebben het recht om onder andere een verwerking van hun gegevens te beperken, het recht om bezwaar te maken tegen een verwerking en het recht op inzage van persoonsgegevens. Echter, als mensen niet weten dat zij in een systeem staan geregistreerd als (potentieel) crimineel, dan kunnen zij hun rechten niet of niet goed uitoefenen. Het gevolg is dat mensen zonder dat ze het weten gestraft worden en hier geen bezwaar tegen kunnen maken. Op basis van Artikel 35 van de AVG moeten bedrijven voor nieuwe technologieën die persoonsgegevens verwerken en waarvan het doeleinde hoge risico’s heeft voor de rechten en vrijheden van personen, een data protection impact assessment (hierna: DPIA) uitvoeren. Via een DPIA kunnen organisaties de privacyrisico’s van gegevensverwerking duidelijk in beeld krijgen. Aangezien Meld een Vermoeden ervoor kan zorgen dat burgers worden opgepakt en straf krijgen, is het uitvoeren van een DPIA een verplichting.

Naast de wettelijke verplichtingen zit er bovendien ook een ethisch element aan de vragen rondom Meld een Vermoeden. In hoeverre zet het gebruik bijvoorbeeld burgers tegen elkaar op?  En hoe kunnen gemeenten verantwoording aan de burgers afleggen?

Considerati biedt voor beide aspecten een oplossing. Wij kunnen bedrijven helpen bij het uitvoeren van DPIA’s en schetsen zo een overzichtelijk beeld van privacyrisico’s en databescherming binnen uw organisatie. De resultaten koppelen wij vervolgens aan verbeterpunten waardoor u als organisatie een duidelijk beeld heeft over welke vervolgstappen u moet nemen in de toekomst. Daarnaast kan Considerati een digitale ethiek en risico’s scan voor u uitvoeren, waarbij wij inzicht geven in de ethische risico’s rondom technologiegebruik en u passend advies bieden.