23/11/2023 - De kiezer heeft de vierstrijd die in de afgelopen dagen ontstond, beslist in het voordeel van de partij van Geert Wilders. Na een spannende verkiezingsstrijd, waarin voor het eerst in jaren de strijd volledig open lag, is – op basis van de voorlopige uitslag - de PVV als grote winnaar uit de bus gekomen met 37 zetels, op afstand gevolgd door GroenLinks-PvdA (25), VVD (24) en NSC (20).
De campagne werd in de laatste week gedomineerd door de peilingen en oproepen om strategisch te stemmen. Uiteindelijk bleek een bepalende factor dat de VVD aan het begin van de zomer de deur openzette voor een samenwerking met de PVV. Daardoor was voor de kiezer een stem op Wilders niet langer een zekere oppositiestem, maar zag men de mogelijkheid hem het kabinet in te stemmen.
Belangrijke thema’s
De belangrijkste thema’s voor kiezers waren deze verkiezingen bestaanszekerheid, klimaat, zorg, migratie en wonen, zo bleek uit onderzoek van Ipsos in opdracht van NOS. Vooral asiel en migratie zal ook tijdens de formatieonderhandelingen nadrukkelijk terugkeren.
De positie van Nederland binnen Europa en in de wereld bleef tijdens de campagne onderbelicht. Ondanks de aankomende verkiezingen voor het Europees Parlement in 2024, het conflict tussen Hamas en Israël en de oorlog in Oekraïne.
Digtaal, innovatie & tech op de formatietafel
Thema’s als de economie van de toekomst en inzet op innovatie stonden in de campagne niet centraal, ook zetten slechts 5 partijen in hun verkiezingsprogramma in op verbetering van het vestigingsklimaat. Ook over vraagstukken rond de digitale overheid werd amper gedebatteerd, terwijl deze thema’s wel in bijna alle programma’s behandeld werden - zo bleek uit onze analyse.
Over thema’s als encryptie, privacy, vrijheid van meningsuiting zijn de meeste rechtse partijen het in ieder geval grotendeels eens, maar rond de Europese digitale identiteit (eID), de rol van data in innovatie en inzet AI valt er zeker te onderhandelen – en is er een kans voor partijen om tijdens de formatie de regie op deze thema’s naar zich toe te trekken.
Laat de formatie beginnen!
De officiële verkiezingsuitslag wordt op 1 december vastgesteld, en op 6 december wordt de nieuwe Tweede Kamer geïnstalleerd. Zij zal uiterlijk op 13 december debatteren over de uitslag en naar verwachting een informateur aanwijzen die de mogelijkheden voor coalities in kaart brengt.
Op basis van deze uitslag ligt het initiatief nu bij de PVV. Om met Geert Wilders in zee te kunnen gaan zullen met name VVD en NSC over hun schaduw heen moeten stappen. NSC gaf in een eerste reactie echter al aan hiertoe bereid te zijn.
De formatie van Rutte IV duurde maar liefst 299 dagen en was daarmee de langste kabinetsformatie ooit. Mochten de partijen dit record breken, zou dat betekenen dat we mid-september de installatie van het Kabinet mogen verwachten. Laten we hopen dat het dit keer niet zo lang duurt…
Heeft u vragen?
Heeft u vragen over de politieke ontwikkelingen of bent u op zoek naar strategisch Public Affairs advies in de aanloop naar de verkiezingen? Neem contact op met Considerati, wij bieden gespecialiseerd advies en ondersteuning op maat.