11-01-2023 - Wat betreft de ontwikkelingen op het gebied van AI was 2022 een zeer interessant jaar – waarin AI-toepassingen meer zichtbaar en beschikbaar werden. 2023 belooft wat dat betreft nog interessanter te worden, zeker op het gebied van regelgeving. In deze blog kijken we voorzichtig vooruit. Welke AI-ontwikkelingen kunnen we dit jaar verwachten en hoe gaat de politiek daarmee om?
Eerst nog even terugblikken: 2022 was het jaar waarin AI niet enkel als technologische toekomstmuziek klonk, maar ook het jaar waarin AI toegankelijk werd voor het grote publiek. AI ging creatieve content produceren, AI speelde een rol in zakelijke besluitvorming, AI was baanbrekend op het gebied van gezondheidszorg en pharma en zo kunnen we nog wel even doorgaan. Veel van jullie zullen inmiddels een vraag hebben gesteld aan ChatGPT of een door Midjourney gemaakte afbeelding hebben gezien.
En dan nu vooruit. Wat gaat AI ons brengen in 2023? AI zal steeds meer gebruikt worden in tal van toepassingen: om datakwaliteit te controleren, bedrijfsmodellen op te stellen, om besluitvormingsprocessen transparanter en inzichtelijker maken. Ook gaat AI er bijvoorbeeld voor zorgen dat gegevens tussen verschillende disciplines (denk aan de zorg) worden geïntegreerd. Daarnaast zal AI steeds meer worden ingezet bij op risico gebaseerde inschattingen. AI kan immers low-risk-screening-processen eenvoudiger maken (denk bijvoorbeeld aan witwassen), waardoor mensen meer kunnen worden ingezet om hoge risico categorieën te beoordelen.
Ook ethische AI (ook wel verantwoordelijke of responsible AI genoemd) gaat in 2023 een nog grotere rol spelen. Ethische AI gaat erover dat AI wordt ingezet op een manier die rekening houdt met ethische normen en maatschappelijke waarden. AI-systemen moeten draaien op een betrouwbare manier zodat gebruikers erop kunnen vertrouwen dat het veilig is. Amsterdam – naast Londen en Stockholm de belangrijkste Europese stad wat betreft AI – focust ook vooral op het ontwikkelen van eerlijke en betrouwbare algoritmes. Grote bedrijven hebben zich de afgelopen jaren om (onder meer) deze reden in Amsterdam gevestigd.
Als laatste ontwikkeling in 2023 zal AI nog meer gebruikt gaan worden door Jan en alleman. Maar zal Jan en alleman in 2023 worden vervangen door AI? AI is ontzettend goed in het oplossen van problemen met duidelijke parameters en historische precedenten, maar mensen blijven het beste in het begrijpen van context, nuance en in het oplossen van conceptuele problemen. Daarom is en blijft juist de samenwerking tussen AI en mensen zo belangrijk. Dat neemt echter niet weg dat er wordt voorspeld dat AI de komende tien jaar het werk van een miljard mensen op het spel zet. AI zal in 2023 nog minder weg te denken zijn uit onze levens en daar moet de politiek dus ook wat mee.
Op dit moment onderhandelt het Europees Parlement dan ook over de technische aspecten van de AI Act. De AI Act is de eerste wet over AI door een grote wetgevende instantie. Deze Act is bedoeld om de betrouwbaarheid van AI te waarborgen en om de angstfactor weg te nemen die de Europese consument heeft, nu AI krachtiger wordt en steeds meer van onze levens overneemt. In december stemde de Raad van de Europese Unie (de raad met Europese vakministers) al in met het wetsvoorstel. Het Europees Parlement streeft naar een stemming in maart van dit jaar. Eind 2023 zou de AI Act dan moeten zijn goedgekeurd. Dat betekent dat de AI Act in 2026 in werking treedt.
Afgelopen herfst heeft de Europese Commissie ook een voorstel gedaan voor een nieuwe AI-aansprakelijkheidsrichtlijn die bedoeld is om de aansprakelijkheidsclaims van consumenten voor schade veroorzaakt door AI-ondersteunde producten en diensten aan te pakken. In deze richtlijn wordt de bewijslast voor eisers verlicht. Dit voorstel is een aanvulling op de AI-Act en moet bijdragen aan meer rechtszekerheid en uiteindelijk meer vertrouwen van de consument. Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie zullen hier komend jaar over onderhandelen.
AI is een lastig domein om wetgeving voor te maken, omdat het voortdurend evolueert. Daarom streven de Europese wetgevers naar een geleidelijke benadering van risico’s om zo enige flexibiliteit aan de wetgeving toe te voegen. Dit maakt het echter erg ingewikkeld om te toetsen welke regels uit deze AI Act op wie en wanneer van toepassing zijn. Om ervoor te zorgen dat u in 2026 voor geen grote verrassingen komt te staan, is het belangrijk om nu al na te gaan in hoeverre de AI Act regels stelt voor uw bedrijf of organisatie.
Heeft u vragen over de ontwikkelingen op het gebied van AI of over de impact van de AI Act op uw organisatie? Neem dan contact op met onze Regulatory & Public Affairs consultant Janna Vermolen of Responsible Tech consultant Jord Goudsmit.